Compendium van het Overijssels recht vóór 1811

Wie onderzoek doet in de Overijsselse archieven van vóór 1811, merkt al snel dat veel informatie onbegrepen of verborgen blijft - tenzij men over goede kennis van het functioneren van bestuur en rechtspraak beschikt. Het is daarom van enorme praktische betekenis dat wijlen mr. E.D. Eijken, oud-rijksarchivaris in Overijssel, erin is geslaagd het ingewikkelde oude Overijsselse rechtssysteem op begrijpelijke wijze te beschrijven. Op basis van jarenlange studie geeft hij in het 'Compendium van het Overijssels recht vóór 1811' een overzicht van de soorten recht die naast elkaar bestonden. Voorts wordt aangegeven wanneer, waar, hoe, en door wie er recht werd gesproken. Ook de “vrijwillige” rechtspraak (bijvoorbeeld het opmaken van testamenten of transportakten van onroerend goed) komt uitgebreid aan de orde. Tegenwoordig ligt deze rechtsuitvoering in handen van notarissen. Eijken laat het niet alleen bij een theoretische beschrijving, maar hij illustreert ook met vele voorbeelden hoe het recht in de praktijk werkte. De rol van de toenmalige advocatuur blijft daarbij niet onbesproken. De rechtspraak wordt bovendien gerelateerd aan de toenmalige staatkundige inrichting van Overijssel. Daarbij wordt ruim aandacht geschonken aan de bestuursorganisatie in de grote en kleine steden, op het platteland en op gewestelijk niveau. Dat is bijzonder belangrijk, want de rechtspraak was in die tijd zeer verknoopt met het bestuur en de rechtspraktijk valt zonder het bestuurskader niet goed te begrijpen. Beginpunt is het jaar 1365, omdat toen een eigen recht voor Twente van kracht werd. Het jaar 1811 is het logische eindpunt, als bestuur en rechtspraak van elkaar gescheiden worden en met de invoering van het Franse recht en de Franse bestuursorganen een einde komt aan de specifiek Overijsselse juridische en bestuurlijke structuur. Het manuscript dat bij overlijden van de auteur nog niet geheel was voltooid, is bezorgd door drs J. Mooijweer en dr P. Brood. Uitgave geschiedt door de Ijsselacademie in samenwerking met het Historisch Centrum Overijssel en de Vereniging tot beoefening van Overijssels Regt en Geschiedenis.