Culturele diversiteit in opvattingen over misdaad en straf onder leerlingen van het vmbo

Is het waar dat Antillianen oververtegenwoordigd zijn in de misdaad, mede omdat zij heel andere diefstal-, geweld- en strafopvattingen hebben dan autochtone Nederlanders? En zijn Turken oververtegenwoordigd in geweldsdelicten omdat hun cultuur voorschrijft dat je geweld moet gebruiken om eergerelateerde conflicten op te lossen? Deze vragen zijn onder meer opgekomen in het wetenschappelijke debat over de oververtegenwoordiging van sommige etnische groepen, vooral jongeren uit die groepen, in de criminaliteitscijfers. Klassieke verklaringen, zoals sociaaleconomische status of opleidingsniveau, lijken de verschillen in criminaliteitsniveaus tussen etnische groepen niet te kunnen verklaren. Bovendien hebben etnische groepen in Nederland een eigen criminaliteitsprofiel: zij laten zich in met verschillende vormen van misdaad. Sommige etnografische studies wijzen op een mogelijk verband tussen criminaliteitsprofielen en cultuurspecifieke misdaad- en strafopvattingen en daarmee lijkt er voor oververtegenwoordiging in de misdaad ook een ‘culturele verklaring’ te zijn. Deze aanname is echter nooit statistisch onderzocht. Dat gebeurt wel in deze studie door middel van kwantitatief onderzoek naar de opvattingen van jongeren in Nederland met een verschillende etnische achtergrond over misdaad en straf. Zijn deze opvattingen gelijk onder de verschillende groepen of zijn ze etnisch specifiek? Meer dan duizend jongeren in Nederland hebben meegewerkt aan het onderzoek dat in deze studie is beschreven. Het gaat om jongeren op VMBO-scholen uit vijf verschillende groepen: autochtone Nederlanders en jongeren met een Antilliaanse, Marokkaanse, Surinaamse of Turkse achtergrond. Zij hebben vragenlijsten ingevuld over hun opvattingen van diefstal, geweld en straf. Met een groot aantal van hen zijn daarnaast vraaggesprekken gevoerd. Dit onderzoek maakt deel uit van het door NWO gesubsidieerde project Multiculturaliteit in Misdaad en Strafrecht. Het onderzoek is uitgevoerd door Madeleine de Boer, als promovenda bij het Willem Pompe Instituut voor Strafrechtswetenschappen, bij de Universiteit Utrecht.