De Gouden Eeuw begint in Haarlem

Tentoonstelling in Frans Hals Museum, Haarlem van 11 oktober 2008 tot en met 31 januari 2009 en in de Hypo Kunsthalle in München, van 12 februari tot en met 22 juni 2009. De Gouden Eeuw begint in HaarlemDe stad Haarlem maakte aan het begin van de Gouden Eeuw een ongekende economische bloei door, mede dankzij de vestiging van grote aantallen ondernemende migranten uit Vlaanderen. Er ontstonden nieuwe soorten opdrachtgevers en zo kreeg tussen 1610 en 1630 een totale vernieuwing van de kunsten zijn beslag. De canon van de Italiaanse renaissance verdween naar de achtergrond en voor het eerst werd de directe leefwereld het onderwerp van kunstenaars. Deze artistieke vernieuwingsgolf sloeg pas jaren later over naar Amsterdam en andere Hollandse steden. De Haarlemse schilders specialiseerden zich in één of twee genres en bereikten daardoor een ongekend hoog niveau. Van deze nieuwe genres zijn in deze rijk geïllustreerde publicatie schitterende voorbeelden opgenomen: stadsgezichten (Hendrick Vroom, Gerrit Berckheyde), kerkinterieurs (Pieter Saenredam), landschappen in de omgeving van Haarlem (Esaias van de Velde, Jan van Goyen, Salomon van Ruysdael en Jacob van Ruisdael), vrolijke gezelschappen (Willem Buytewech, Frans Hals, Jan Miense Molenaer en Jan Steen), het boeren-genre (Adriaen Brouwer en Adrieaen en Isack van Ostade), en de virtuoze stillevens van ontbijtjes en banketten (Pieter Claesz en Willem Heda). Ten slotte kregen ook de burgers van alle rangen en standen een levendige rol toebedeeld in portret-ten en genrestukken. Frans Hals was binnen deze vernieuwing uiteraard de geniale meester die een revolutionaire doorbraak teweegbracht. Hij bracht beweging in zijn (groeps)portretten en wist de indivi-duele expressie van mensen te vangen, of het nu ging om de vrolijk drinkende Michiel de Wael in een officieel schuttersstuk of om een vermakelijke volksfiguur als Malle Babbe.