De oude vrienden

In dit derde deel kijkt Chirbes achterom en sluit daarmee de cyclus op magistraal symmetrische wijze af. Toekomst, heden en verleden spiegelen elkaar paradoxaal als aanvang, midden en slot. Even prachtig als de vorm van deze trilogie is de literaire beheersing waarmee Chirbes in dit slotdeel zijn meesterschap bevestigt. Kaleidoskopisch maar voortdurend beheerst, raakt deze roman aan de diepste lagen van een mensenleven, in alle facetten die dat in zich draagt. Ook al overheersen spijt, wrok en ontgoocheling bij ieder van degenen die Chirbes aan het woord laat, nergens wordt de vertelling larmoyant of zelfs maar gechargeerd. Steeds verschieten de personages van kleur, al naar gelang degene die aan het woord is of de gebeurtenissen die worden opgediept. Daarmee bereikt Chirbes niet alleen een verbluffende subtiliteit in de schepping van zijn personages en de analyse van hun fragiele onderlinge verhoudingen. Hij doet dat ook in een prachtige taal, die door Eugenie Schoolderman op schitterende wijze in het Nederlands is omgezet. Rijk en ritmisch, met een woordkeus en tempo die volmaakt op de aan het woord zijnde stem zijn toegesneden, rijgen de zinnen zich aaneen tot een indrukwekkend menselijk panorama, dat tegelijk het gewetensonderzoek van een generatie is. Met Oude vrienden bewijst Chirbes te behoren tot de beste Spaanse romanschrijvers van dit moment