De rol van statistiek bij strafrechtelijke bewijsvoering

Statistiek wordt al sinds lange tijd in het strafrecht gebruikt als onderdeel van onder meer DNA- en vingerafdrukkenbewijs. Vrij nieuw was de toepassing van statistiek in de dienstroosterzaken Bianca K. en Lucia de B. Een statisticus werd gevraagd of het met toeval te rijmen viel dat deze crècheleidster respectievelijk verpleegster zoveel incidenten en/of overlijdensgevallen binnen een bepaalde tijdsperiode meemaakte. Over de uitkomst van die berekeningen en de conclusies die op basis daarvan zijn getrokken is veel ophef ontstaan. Al heeft de toepassing van statistiek heel wat haken en ogen, wanneer men de gevaren kent en daarmee goed weet om te gaan, staat niets een veilig gebruik van statistiek in de weg. Hopelijk wordt de strafzaak tegen de tot levenslang veroordeelde Lucia de B. heropend en het bewijs nagerekend, schrijft juriste Celine van Asperen de Boer. De kans dat de zaak Lucia de B. wordt heropend is niet gering. Binnenkort komt de Commissie Evaluatie Afgesloten strafzaken met een rapport over de omstreden veroordeling van de voormalig verpleegster. Of de statistische bewijsvoering wordt overgedaan is echter afwachten. De raadsheren die de veroordeling van De B. in hoger beroep bevestigden, hebben volgens hun zeggen het statistisch bewijs buiten beschouwing gelaten. Maar Celine van Asperen de Boer maakt aannemelijk dat het statistisch bewijs op de achtergrond wel degelijk een rol heeft gespeeld in het oordeel van de raadsheren. Alleen is die rol nu niet zichtbaar en niet controleerbaar. Van Asperen de Boer is ervan overtuigd dat statistiek onder bepaalde voorwaarden een goede rol kan spelen als ondersteunend bewijsmiddel in strafzaken. Er is al het nodige geschreven over statistisch bewijs, ook in verband met de zaak Lucia de B. Als lezer heb je daarom bij voorbaat de neiging om je af te vragen of een studente daaraan iets kan toevoegen. Een studente misschien niet, maar Celine van Asperen de Boer wel. Zij legt in dit boek op uiterst heldere wijze aan de hand van concrete zaken uit wat de bewijskracht is van statistisch bewijs in met name "dienstroosterzaken". Dat zijn zaken waarin een statistisch verband wordt gelegd tussen fatale "incidenten" en de aanwezigheid van de verdachte. Dit soort zaken komt vaker voor dan u wellicht denkt. En lang niet alles wordt ontdekt De auteur trekt verschillende lessen uit de buitenlandse gegevens. Er zou ook in Nederland meer gedaan kunnen worden aan ontdekking en preventie met behulp van de onvolkomen daderprofielen van medische seriemoordenaars. Bovendien valt er wel iets te leren van de eisen die de Amerikaanse rechtspraak stelt aan statistische bewijs. De auteur schrijft over zichzelf dat zij een sterke hang heeft naar logica. Die hang komt niet alleen tot uiting naar een diepgaande interesse naar het wezen van de statistiek en de bewijskracht van kansberekeningen. De opbouw van het boek en haar betoog getuigen eveneens van een dwingende logica. Je zet als lezer steeds een stapje verder en op vrijwel alle vragen die opborrelen, komt een helder antwoord. Een briljante prestatie voor een student. Het boek verdient ruime aandacht van iedereen die geïnteresseerd is in rechtspraak en gerechtelijke dwalingen