De Tenuitvoerlegging van Sancties; Maatwerk door de Rechter?

In de afgelopen twee decennia is de sanctiedifferentiatie toegenomen. Daarnaast kan worden vastgesteld dat gedragsbeïnvloeding (overwegend in de zin van het terugdringen van recidive) steeds belangrijker wordt gevonden en wetenschappelijk beter kan worden gefundeerd. Deze ontwikkelingen roepen de vraag op in hoeverre de rechter zijn straftoemetingsvrijheid en de bevoegdheden die hij heeft in de tenuitvoerleggingsfase gebruikt om maatwerk te leveren met het oog op gedragsbeïnvloeding. Deze vraag stond centraal in dit onderzoek. Het antwoord op die vraag is voornamelijk gebaseerd op het materiaal dat werd verzameld tijdens observaties van zittingen en de gesprekken die naar aanleiding van die zittingen met rechters zijn gevoerd. Een belangrijke bevinding is dat de rechter om ‘op maat’ te kunnen straffen in grote mate afhankelijk is van de informatie en voorstellen van reclasseringswerkers en – in mindere mate – van andere gedragskundigen. De vraag dringt zich op hoe die situatie zich verhoudt tot de eigen verantwoordelijkheid van de rechter, in het bijzonder in relatie tot zijn straftoemetingsvrijheid.