De vlaktaks; naar een inkomstenbelasting met een uniform tarief?

Net als in de meeste industrielanden heft de overheid in Nederland inkomstenbelasting tegen een progressief tarief. Naarmate iemand meer verdient, moet hij een groter deel van zijn inkomen aan de fiscus afstaan. Het alternatief is de vlaktaks: een belasting op het inkomen met één vast tariefpercentage. In Oost-Europa is de vlakke belasting al meer dan tien jaar aan een gestage opmars bezig. Inmiddels heffen negen landen daar hun inkomstenbelasting tegen één vast tarief, waaronder vier van de 25 lidstaten van de Europese Unie. Is dit een voorbeeld dat westerse industrielanden, Nederland voorop, zouden moeten volgen? Dit boek probeert die vraag te beantwoorden. In deze bundel komen verschillende varianten van de vlaktaks en hun gevolgen voor de koopkracht van gezinnen aan bod. Een tarief van 37,5% blijkt nodig, wil de schatkist bij invoering van de vlaktaks geen schade lijden. Tenzij veel of alle aftrekposten sneuvelen en mensen met een eigen huis een stuk zwaarder worden belast. Dan komt een vlak tarief van 30% (bij een extreme variant zelfs van 25,5%) binnen bereik. Zulke varianten – zo blijkt uit berekeningen – hebben echter soms forse negatieve gevolgen voor de koopkracht van grote groepen belastingbetalers. De vlaktaks kan worden gekoppeld aan de invoering van een negatieve inkomstenbelasting van 400 euro per maand. Gezien de hiermee verband houdende meerkosten is dan een vlaktaks met een tarief van 54% nodig om te voorkomen dat bij deze variant een gat in het overheidsbudget valt. De meeste auteurs die aan de bundel hebben bijgedragen concluderen dat de voordelen van de vlaktaks worden overdreven. Anders dan voorstanders vaak beweren, zal het arbeidsaanbod bijvoorbeeld niet toenemen, maar krimpen. Tenzij de keuze valt op een variant waarbij de inkomensongelijkheid sterk toeneemt. Tegenstanders maken om deze reden juist bezwaar tegen de vlaktaks. Zij noemen hem een cadeau voor de rijken. In het slothoofdstuk zetten de eindredacteuren voor- en nadelen van de vlaktaks op een rij. Zij schetsen als mogelijk compromis een inkomensheffing met twee schijven, die worden belast tegen 32% en 42%. Het verlaagde toptarief van 42% zou verschuldigd zijn over wat iemand meer verdient dan 52.000 euro. Deze variant kost in eerste aanleg 15 miljard euro. De auteurs laten zien hoe voor dit bedrag dekking kan worden gevonden, wanneer ruim de helft van de bestaande aftrekposten in stand zou blijven. Enkele politieke partijen in ons land, met name CDA en VVD, hebben zich achter het idee van een vlaktaks geschaard. De meeste van de huidige oppositiepartijen zien er weinig of niets in. Bij de komende kabinetsformatie zal eventuele herziening van de inkomstenbelasting ongetwijfeld op de agenda staan. Hopelijk zal de maatschappelijke discussie over de vlaktaks dankzij dit boek aan diepgang winnen. C.A. de Kam, A.P. Ros (redactie), De Vlaktaks. Naar een inkomstenbelasting met een uniform tarief? Den Haag: Wim Drees Stichting voor Openbare Financiën. Prijs: € 25. ISBN-10: 90-809723-2-0 Inhoudsopgave De Vlaktaks Voorwoord Een vlak tarief voor de polder? C.A. de Kam en A.P. Ros Inkomstenbelasting en vlaktaks M.P.A. Spanjers Vergezichten op en vlakke belasting C.L.J. Caminada, K.P. Goudswaard en H. Vording Vlaktaks: voor- en nadelen A.L. Bovenberg en C.N. Teulings Vlaktaks en arbeidsparticipatie B. Jacobs, R.A. de Mooij en C. Folmer Fiscale vervlakking is goed voor de rijken C.A. de Kam en J. Pen Vlaktaks: lessen voor politici C.A. de Kam en A.P. Ros Literatuur Auteurs