De zitting bij de bestuursrechter; een onderzoek naar het belang van de zitting voor een adequate afdoening van bestuursrechtelijke beroepsprocedures

De zitting vormt een essentieel onderdeel van de procedure bij de bestuursrechter. Partijen kunnen hun standpunten voor het gehoor van de rechter bepleiten, de rechter kan partijen bestoken met vragen. De zitting kan de rechter zodoende helpen een maximaal geïnformeerde uitspraak te doen. Maar hoe gaat het in de praktijk? Maken bestuursrechters optimaal gebruik van de mogelijkheden van de zitting? En wat is de bijdrage van de zitting aan het uiteindelijke oordeel van de rechter? In dit boek, dat de neerslag vormt van een in 2002 uitgevoerd onderzoek, is die vraag aan de orde. Om een antwoord daarop te vinden is de behandeling ter zitting van ruim honderd bestuursrechtelijke beroepszaken bijgewoond en zijn de bijbehorende uitspraken, alsmede de achterliggende dossiers, bestudeerd. De verslagen van de bijgewoonde zittingen zijn integraal in het boek opgenomen. De bestuursrechter blijkt zich ter zitting ten opzichte van partijen gastvrij en genereus op te stellen en hun alle ruimte te bieden om hun standpunten naar voren te brengen. Voor het overige is de rechter echter terughoudend. Partijen worden zelden opgeroepen, de rechter gebruikt de zitting nauwelijks om nader onderzoek te doen naar de feiten en evenmin om partijen te confronteren met onduidelijkheden in hun argumentatie en lacunes in hun bewijsvoering. Ook wordt de zitting niet benut om de mogelijkheden van finale beslechting van het geschil tussen partijen te verkennen. Die bevindingen leiden tot de conclusie dat de betekenis van de zitting voor de oordeelsvorming door de rechter per saldo gering is. Ze vormen tevens aanleiding voor een pleidooi voor een selectiever en meer doordacht gebruik van de bestuursrechtelijke zitting, zodat de waarde daarvan kan worden vergroot.