Gestel; Eijlander

Domeinconflicten tussen Europees en nationaal toezicht

De slogan 'Europa rukt op' geldt ook voor toezicht en handhaving van wetgeving. Zoveel staat wel vast. Het zou echter een vertekening van de werkelijkheid zijn om deze invloed louter te bestempelen als centralisatie of als usurpatie van bevoegdheden. Opvallend is juist dat sprake is van een grote variëteit in de wijze waarop Europese instellingen invloed uitoefenen op het nationale toezicht. Zo worden in verordeningen, richtlijnen en 'soft law-documenten' eisen gesteld aan de aard en intensiteit van het toezicht en de op te leggen sancties; worden regels op het vlak van de positionering en onafhankelijk van toezichthouders gesteld en nemen Europese Agentschappen een steeds belangrijker plek in bij de bewaking van de kwaliteit van het toezicht in de lidstaten. Verontrustend is dat uit het onderzoek blijkt dat er vooralsnog vaak geen duidelijke keuzes worden gemaakt waar het gaat om de positionering van Europese toezichthouders in relatie tot het nationale toezicht. Op veel terreinen lijken de ontwikkelingen vooral 'incidentgestuurd'. Op het gebied van voedselveiligheid en maritieme veiligheid worden rampen en ongevallen bijvoorbeeld aangegrepen om bevoegdheden van Europese agentschappen uit te breiden. Dit terwijl op andere domeinen, zoals het milieubeleid en het mededingingstoezicht, op bepaalde punten juist een verschuiving van taken naar netwerken van nationale marktautoriteiten te zien valt. Ten aanzien van de roep om een Europees Openbaar Ministerie wordt in deze bundel geconstateerd dat de noodzaak daartoe tot op heden in elk geval onvoldoende met feiten wordt onderbouwd. Niet in de laatste plaats pleiten de auteurs voor ontwikkeling van een heldere communautaire visie op toezicht, waarbij meer aandacht wordt besteed aan het 'matchen' van toezichtsmotieven, handhavingsstrategieën en instrumenten. Daarbij hoort bovendien een hechtere koppeling van Europese toezichtsarrangementen aan beginselen van 'good governance'.