E 100 en de naoorlogse rechtspraak met betrekking tot onroerend goed

Tijdens de Bezetting hadden de bezetter en zijn handlangers stelselmatig de eigendommen van voornamelijk joodse Nederlanders geroofd. De Nederlandse regering in ballingschap achtte het daarom nodig bijzondere maatregelen te nemen op het gebied van het rechtsverkeer. Zij regelde dat in het Koninklijk Besluit E 100, het Besluit Herstel Rechtsverkeer. E 100 voorzag ook in het oprichten van een Raad voor het Rechtsherstel, die in augustus 1945 werd geïnstalleerd. De Raad had tot taak de vermogensrechtelijke betrekkingen na de bezetting te saneren. De Raad voor het Rechtsherstel en het rechtsherstel van onroerende goederen staan centraal in dt boek. De Raad voor het Rechtsherstel bestond uit een Dagelijks Bestuur en zes afdelingen. Alleen de Afdeling Rechtspraak maakte deel uit van de rechterlijke macht, de andere afdelingen van de uitvoerende macht. De Afdeling Onroerende Goederen deed uit praktische overwegingen een sterk beroep op de beroepsgroep van de notarissen. Het notariaat had de transporten van onroerende goederen tijdens de bezetting niet actief tegengewerkt en was dan ook niet ongeschonden uit de oorlog gekomen. De zuivering van deze beroepsgroep stelde niet veel voor. Het onderzoek stelt vast, dat de risico's die hieraan verbonden waren niet geleid hebben tot misstanden. Het herstelrecht had een voorbeeldfunctie voor het reguliere burgerlijke recht met betrekking tot de brede toepassing van de redelijkheid en billijkheid. De ontwikkelingen binnen de leerstukken van de rechtsverwerking en de beperkende werking van de goede trouw zijn mede geïnspireerd door het voorbeeld van het herstelrecht.