Een hernieuwd perspectief op milieueffectrapportage; over de inhoudelijke invloed van m.e.r. op de besluitvorming en enkele mogelijkheden ter flexibilisering

Milieueffectrapportage (m.e.r.) is een procedure die doorlopen moet worden voor activiteiten met mogelijk belangrijke nadelige milieugevolgen voordat daartoe een vergunning of een andere vorm van goedkeuring kan worden verleend. M.e.r. omvat allerlei procedurele waarborgen, zoals met betrekking tot inspraak en advies. Een onderdeel van m.e.r. is ook de opstelling van een milieueffectrapport (het MER). Hierin staan onder meer de beoordeling en beschrijving van milieugevolgen en alternatieven centraal. M.E.R. wordt op projectniveau uitgevoerd op een moment dat belangrijke keuzes reeds kunnen zijn gemaakt. Strategische m.e.r. kan aan dit bezwaar tegemoet komen. Hierbij gaat het om een voorafgaande beoordeling van op te stellen plannen die een kader vormen voor activiteiten met mogelijk belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. M.e.r. kent een wijdverbreide opname in nationale rechtsregimes, internationale verdragen, Europese richtlijnen, zoals ook in bancair beleid. Even wijdverbreid is de kritiek dat m.e.r. enerzijds een zwaar en kostbaar instrument is en anderzijds de inhoudelijke invloed ervan op de besluitvorming beperkt blijft. Met de nadruk op laatstgenoemd kritiekpunt, zijn in het onderhavige onderzoek beide bezwaren tegen het instrument m.e.r. in samenhang centraal gesteld. Het boek valt uiteen in drie delen. In het eerste deel is op basis van enerzijds internationale documenten betreffende m.e.r. en anderzijds juridische concepten (te weten: rechtsstaat, democratie, beginselen van behoorlijk bestuur, en beginselen van milieurecht) een theorie over m.e.r. (her)geformuleerd, een zogenoemde paradigmatische m.e.r. In het tweede deel wordt het Nederlands recht ter zake van m.e.r. en het hiertoe kaderstellende Europese recht aan deze paradigmatische m.e.r. getoetst. Het gaat daarbij om de Nederlandse besluit-m.e.r.-regeling en plan-m.e.r.-regeling, en de beide Europese milieubeoordelingsrichtlijnen (de m.e.r. richtlijn en strategische milieubeoordelingsrichtlijn). Met betrekking tot geconstateerde afwijkingen worden oplossingsrichtingen gesuggereerd. Het derde deel bevat het verslag van een rechtsvergelijkende studie tussen de m.e.r.-regelingen van Ontaria en Nederland. Op basis van deze studie worden nadere oplossingsrichtingen voor de Nederlandse (besluit- en plan-)m.e.r.-regeling gesuggereerd.