Een straffe aanpak

Een ruime meerderheid van de Nederlanders meent desgevraagd dat de strafrechter in het algemeen te licht straft. In Een straffe aanpak wordt onderzocht wat we met dit gegeven moeten. De roep om strengere straffen kan worden geïnterpreteerd als een uiting van zorg en ontevredenheid over het niveau van de criminaliteit. Dat is wat moet worden aangepakt. Voor veel Nederlanders lijkt het een uitgemaakte zaak dat streng straffen daarbij de beste of enige remedie is. De auteur betoogt echter dat voor veruit de meeste strafrechtelijke regels en veruit de meerderheid van de potentiële daders geldt dat de strafzwaarte er betrekkelijk weinig toe doet. Van belang is dát overtredingen strafbaar zijn gesteld, niet met welke straf ze worden bedreigd. Voor de kleine, maar bijzonder hinderlijke groep mensen die geen boodschap heeft aan de algemeen onderschreven strafrechtelijke normen zou een verhoging van de strafmaat wel effect kunnen hebben, maar de zwakke plek in de vervolging en berechting is veeleer dat veel van hun overtredingen en misdrijven helemaal niet bestraft worden: zij komen ermee weg, de pakkans is te laag. Voor deze groep geldt daarom vooral dat er niet zozeer zwaarder gestraft moet worden, maar vaker. Slechts dan mag men hopen dat de leden van deze groep minder vaak in herhaling vervallen. Alles bij elkaar mag men dus niet te veel verwachten van strengere straffen. Voor het alleszins noodzakelijke onderhouden van een brede maatschappelijke steun voor de strafrechtspleging is het nodig de roep om strenger straffen te herdefiniëren als een onderliggende wens tot betere criminaliteitsbestrijding, waartoe verhoging van de pakkans de aangewezen weg is. Daarmee verschuift het zwaartepunt van de publieke kritiek impliciet van de strafrechter naar de opsporing. Deze uitgave is een uitgewerkte versie van de inaugurele rede van de auteur, uitgesproken ter gelegenheid van zijn ambtsaanvaarding als hoogleraar empirische bestudering van de strafrechtpleging bij de afdeling strafrecht en criminologie van de faculteit der rechtsgeleerdheid van de Vrije Universiteit Amsterdam.