Gedogen over vermogen en onvermogen tot handhaving van wet en recht

Gedogen en gedoogbeleid vormden aanvankelijk het fiere boegbeeld van een progressief en controversieel softdrugsbeleid. Maar sinds de vuurwerkontploffing in Enschede en de nieuwjaarsbrand in Volendam is de term 'gedogen' een afkeurend stempel voor een overheid die laksheid en lafheid wordt verweten. Sindsdien is gedogen onderwerp van discussie in een breed gevoerd juridisch, politiek en maatschappelijk debat. De critici van gedogen zien door het gedogen gezag en geloofwaardigheid van recht en rechtshandhaver aangetast. Voor gedogen is in de rechtsstaat geen plaats. De voorstanders van gedogen zien gedogen daarentegen als een pragmatisch en legitiem alternatief voor repressieve handhaving. Gedogen heeft bij uitstek een rechtsstatelijke functie. Maar hebben beide kampen het wel over hetzelfde begrip gedogen? En wat is dat eigenlijk, gedogen? Op originele wijze kiest van Dijck positie in het debat, maar tegelijkertijd neemt hij daarvan afstand. Het debat over gedogen is als autonome discussie over gedogen slechts van betrekkelijke waarde, zo stelt hij. De werkelijke waarde van dat debat is gelegen in de thematiek die onder de oppervlakte van de discussie schuilgaat, een thematiek die raakt aan het wezen van de rechtsstaat. Uiteindelijk gaat het in de discussie over gedogen over de vraag hoe wantrouwen en vertrouwen zich tot elkaar verhouden in een rechtsstelsel dat erop is gericht de overheid te laten doen wat zij moet doen, en te doen laten wat zij behoort te laten.