Grenzeloze solidariteit; naar een migratiebestendige verzorgingsstaat

Wie solidair is met iedereen is solidair met niemand. Solidariteit veronderstelt grenzen en dat geldt ook voor de verzorgingsstaat: die bestaat bij gratie van geslotenheid en duidelijkheid over wie mee doet en wie niet. En daar wringt de schoen. De geslotenheid is voorbij, landsgrenzen verliezen hun betekenis. Nederland is immigratieland en verzorgingsstaat tegelijk, en dat is een moeilijke combinatie. Alle beleidsinspanningen zijn gericht op het keren van migranten, maar het is de vraag of dat zinvol en wesenlijk is. Steeds relevanter wordt de vraag of het niet mogelijk is de verzorgingsstaat aan te passen en migratiebestendig te maken. Kan staatssolidariteit niet aangepast worden of vervangen door iets anders? Als oude grenzen komen te liggen? Grenzloze solidariteit onderzoekt deze vragen en andere en beziet daarbij zowel de theorie als de praktijk van de solidariteit. Aan de orde komen onder meer de kosten van nieuwkomers, privatisering van solidariteit, ongelijkheid in rechten, leren omgaan met verschillen, herwaardering an liefdadigheid, de gevaren van groepsinding, nieuw brugerschap en circulaire migratie. Ten slotte worden vier mogelijke oplossingsrichtingen gegeven voor het dillema van de grenzloze solidariteit.