Het constitutionele theater; bijdrage aan een discourstheorie van het constitutionalisme

Omdat de moderne idee van het constitutionalisme niet functioneert in de zin van de orde van politieke gemeenschappen, moet er een sterke sociale reden zijn voor het voortbestaan van deze filosofie. Tans gaat na hoe die idee functioneert in het politieke leven. Daartoe worden de opvattingen behandeld van diverse rechtstheoretici. De behandelde theorién geven echter slechts een aanzet tot een verklaring. De schrijver presenteert daarom een discoursperspectief waarin het constitutionalisme wordt begrepen in dire dimensies: 1. Ccmmunicatie van cognities; 2. taalgebruik en 3. interactie in een sociale situatie. Wat de eerste twee dimensies betreft, wordt een specifiek sociaal constructivistisch standpunt ingenomen: constitutionele cognities worden geacht te ontstaan terwijl wij erover praten, schrijen en argumenteren meestal gericht op het rechtvaardigen van bepaalde normen voor bepaalde situaties. Het praktisch gebruik van constitutionele redeneringen moeten worden geconstrueerd ten einde van het mechanisme van constitutionele kennisconstructie te begrijpen. Om dit praktisch gebruik inzichtelijk te maken wordt gebruik gemaakt van een aangepaste versie van Toulmins argumentatietheorie. Deze leidt tot de transformatiethese: het constitutionalisme is niet zozeer betrokken op het voortbrengen van gefundeerde kennis, maar op de cyclische opname en bewerking van bestaande kennis die wordt ontwikkeld tot nieuwe kenAls wordt aangenomen dat het constitutionalisme inderdaad neerkomt op een dergelijk ongefundeerd proces van kenniscontrole, waarom denken en handelen wij dan toch vanuit het ontwerpersperspectief? Waarom houden wij vast aan het onrealistische idee dat wij orde scheppen op basis van een vooraf bepaald ontwerp? Voor het antwoord op die vraag komt de derde dimenssie van het discoursperspectief aan bod, de interactie in een sociale situatie. In essentie komt deze neer op een setting waarin participanten hun standpunten rechtvaardigen ten opzichte van een publiek. Door de suggestie te wekken dat een standpunt is gebaseerd op de constitutie zoals deze objectief bestaat en ooit in het leven is geroepen, vergroten participanten hun geloofwaardigheid. De fictie van de constitutie biedt een imaginaire wereld, een ruimte voor de uitwisseling van gedachten. Het betreden van dit podium is een voorwaarde om überhaupt aan discours toe te komen.