Ingang om de hoek; De Wet op de jeugdzorg vanuit het perspectief van de (potentiële) client belicht

Op 10 November 2006 promoveerde de auteur aan de Universiteit van Tilburg op dit proefschrift. Op 1 januari 2005 heeft de Wet op de jeugdzorg de Wet op de jeugdhulpverlening vervangen. Er gingen vele stuurgroepen en commissies aan vooraf en ook in de Tweede Kamer zorgde de vernieuwing voor vele amendementen en moties. De inwerkingtreding van de Wet op de jeugdzorg bracht vele veranderingen met zich mee. Zo hebben cliënten een aanspraak op jeugdzorg gekregen. Deze aanspraak kan men verkrijgen door een positief indicatiebesluit van Bureau jeugdzorg. Dit Bureau jeugdzorg is de centrale toegangspoort tot de jeugdzorg. De bovenstaande punten en overige bepalingen van de Wet op de jeugdzorg en de bijbehorende regelingen kunnen een positieve dan wel een negatieve uitwerking op de rechtspositie van de (potentiële) cliënt hebben. Deze uitwerking is in het onderzoek onder de loep genomen. Hiertoe is een model met bijbehorende randvoorwaarden (zoals het klachtrecht) van het complexe proces van de jeugdzorg weergegeven en is vanuit het perspectief van de (potentiële) cliënt een sterkte/zwakte analyse uitgevoerd. Aan de hand van deze analyse is vervolgens beschouwd of het nodig is om verbeteringen in het model en de bijbehorende randvoorwaarden aan te brengen en zo ja, welke verbeteringen. Punten van verbetering zijn er inderdaad. Deze zijn met name in de randvoorwaarden gelegen. Ten aanzien van het model van de jeugdzorg is één van de naar voren gekomen zwakke punten van belang. Dit betreft de aandacht voor vroegsignalering en vroegtijdige interventie. Deze vroegsignalering is in het model van de jeugdzorg voor het Bureau jeugdzorg gepositioneerd. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een Centrum voor Jeugd en Gezin geschieden. Verder wordt er niets aan het model van de jeugdzorg veranderd. Dit is een bewuste keuze. De ervaring leert namelijk, dat een nieuw model steeds een vrij lange implementatietijd nodig heeft voordat het naar behoren functioneert. Tot de tijd dat een model volledig geïmplementeerd is, is er minder tijd over om aan het echte probleem aandacht te besteden. Zo ook aan de hulpbehoevende cliënt. De meeste veranderingen zijn daarom in de randvoorwaarden terug te vinden. Zo bestaat er onder de nieuwe randvoorwaarden één Minister voor jeugd- (en gezins)zaken, zal de aanspraak op jeugdzorg een recht zijn en zijn de wachtlijsten aanzienlijk. Vanuit de rechtspositie van de (potentiële) cliënt bezien, verdient het aanbeveling dat de gewijzigde randvoorwaarden zo spoedig mogelijk geïmplementeerd zullen worden. Niet altijd is hiervoor een wetswijziging nodig; in sommige gevallen kan een kleine beleidsverandering en het inzicht dat het afschuiven van verantwoordelijkheden vaak niet ten goede komt aan de cliënt, wonderen doen.