Inkomensbescherming bij zorgverantwoordelijkheid; sociale zekerheid van een zorgende werknemer tijdens transities van arbeid naar zorg

De afgelopen jaren is er veel belangstelling geweest voor het onderwerp 'arbeid en zorg'. Er is evenwel slechts in betrekkelijk geringe mate stilgestaan bij de inkomensbescherming die aan zorg verbonden wordt. Dit terwijl het thema om verschillende redenen van belang kan worden geacht. Zo is het aantal werknemers met zorgverantwoordelijkheid de laatste decennia aanzienlijk gestegen. Verder leven we in een tijdperk waarin arbeidsdeelname centraal staat en we niet meer om een vergrijzende bevolking heen kunnen. Deze nadruk op arbeidsparticipatie en een tendens als vergrijzing hebben tot consequentie dat 'zorg' niet zomaar kan worden gepasseerd, nu deze een steeds zeldzamer 'goed' aan het worden is. De vraag die naar aanleiding van deze ontwikkelingen kan worden gesteld, is welke geldelijke gevolgen zorgverantwoordelijkheid heeft voor een niet te verwaarlozen deel van de populatie. Kan vanuit financieel oogpunt zorgeloos gezorgd of verzorgd worden? En wat gebeurt er vanuit geldelijk perspectief met een werknemer die als gevolg van deze activiteiten niet meer kan werken of zonder werk dreigt te geraken? Op deze laatste vraag wordt in dit boek nader ingegaan. Hierbij wordt zowel aandacht besteed aan de privaatrechtelijke als een deel van de publiekrechtelijke sociale zekerheid, de Werkloosheidswet. Aan de hand van deze analyse wordt geconcludeerd dat het huidige stelsel nog voornamelijk de klassieke arbeidersrisico's beschermt en dat met een 'nieuw' risico als zorg slechts marginaal rekening wordt gehouden. Inkomensderving als gevolg van zorgverantwoordelijkheid wordt dientengevolge met name privaat gedragen. Daarnaast wijst dit onderzoek uit dat er een aantal steeds terugkerende restricties is wanneer men meer zorgaspecten in het bestaande systeem wenst te verdisconteren teneinde de financiële consequenties van het zorgen (deels) te verzachten. Zo verzet het verzekeringsbeginsel zich doorgaans tegen te vérgaande tegemoetkomingen en kan de notie van solidariteit als een belangrijke begrenzing worden aangemerkt. Deze restricties hebben geleid tot de verkenning van een alternatief, zorgbestendiger, socialezekerheidsstelsel waarbij met name het zogenoemde 'driepijlermodel' nader wordt uitgewerkt.