Buisman

Internationaal strafrecht in Nederland; de uitvoering van de internationale verplichting tot strafbaarheidstelling en vervolging van internationale misdrijven

Aanleiding voor het schrijven van dit boek zijn de recente uitspraken tegen Nederlanders zoals Van Anraat en Van Kouwenhoven maar ook tegen bijvoorbeeld twee Afghaanse asielzoekers. Ondanks deze veroordelingen is het aantal zaken waarin verdachten van internationale misdrijven voor de Nederlandse rechter komen gering. Sinds 2002 zijn er vijf zaken voor de rechter gekomen waarin de verdachte is gedagvaard voor internationale misdrijven als strafbaar gesteld in het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof. Het aantal verdachten van deze misdrijven zou aanzienlijk hoger moeten zijn. Immers alleen door de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) waren er eind 2004 al 769 dossiers naar het Openbaar Ministerie gestuurd over asielzoekers die er van werden verdacht oorlogsmisdaden te hebben gepleegd. 1: Recentelijk is besloten door het Ministerie van Justitie dat 1000 asielzoekers die in Nederland wonen geen aanspraak mogen maken op de pardonregeling omdat zij verdacht worden van oorlogsmisdaden. Vanwege de pardonregeling moeten deze personen het land verlaten en worden nog eens 500 asielzoekers onderzocht op betrokkenheid bij oorlogsmisdaden. 2: In deze zaken komen vragen met betrekking tot de strafbaarstelling en de vervolging van internationale misdrijven samen. In het internationale recht zijn er veel ontwikkelingen op het gebied van de vervolging van internationale misdrijven. Ad hoc tribunalen schieten in de hele wereld uit de grond en ook is het Internationaal Strafhof nu een feit. Nederland speelt een vooraanstaande rol in deze ontwikkelingen. Zo is het naast gastland voor het Joegoslavië tribunaal en het Internationaal Strafhof ook een voorvechter van de mensenrechten die deze instanties dienen te beschermen. Nederland heeft in dit kader in 2003 de Wet Internationale Misdrijven (WIM) aangenomen en heeft verschillende internationale misdrijven in Nederland strafbaar gesteld. Om internationale misdadigers in Nederland te berechten moet Nederland voldoen aan zijn internationale verplichtingen betreffende de strafbaarstelling en vervolging van internationale misdrijven. Dat een staat wordt geacht de internationale verplichtingen die hij aangaat na te komen is een algemeen beginsel in het internationale recht. 3: Een andere algemene regel in het internationale recht bepaalt dat staten de plicht hebben het nationale recht in conformiteit te brengen met hun internationale verplichtingen. 4: Alleen al op basis van deze beginselen moet Nederland zijn internationale verplichtingen nakomen. Naast de reputatie die Nederland zou moeten hoog houden heeft het niet nakomen van verplichtingen ook juridische gevolgen, zoals staatsaansprakelijkheid. Het is om deze verschillende redenen van belang dat Nederland aan zijn internationale verplichtingen betreffende de strafbaarstelling en vervolging van internationale misdrijven voldoet. In dit boek wordt de probleemstelling onderzocht: voldoet de Nederlandse staat aan zijn internationale verplichtingen betreffende de strafbaarstelling en vervolging van internationale misdrijven? Dit boek is opgesplitst in twee delen. Het eerste deel bevat hoofdstuk 1 t/m 5 en gaat over de strafbaarstelling van internationale misdrijven. Het tweede deel gaat over de vervolging van internationale misdrijven en bevat hoofdstuk 6 t/m 9. In het eerste deel wordt bekeken of de Nederlandse staat voldoet aan zijn internationale verplichtingen op het gebied van strafrecht betreffende de strafbaarstelling van internationale misdrijven. Eerst wordt gekeken welke internationale verplichtingen Nederland heeft tot de strafbaarstelling van internationale misdrijven. Vervolgens zal worden ingegaan op de jus cogens status van de verschillende misdrijven en de implicaties die dit met zich brengt. Daarna zal de doorwerking van het internationale recht in de nationale rechtsorde aan bod komen en of de verschillende bronnen al dan niet op gelijke wijze resulteren in dezelfde rechtsverplichtingen. Deze paragraaf zal worden toegespitst op de directe werking en de voorrang van internationaal recht. Na deze paragraaf zullen de bronnen van internationale verplichtingen op het gebied van het strafrecht geanalyseerd worden. Deze paragraaf is onderverdeeld naar de bronnen en de bijbehorende gevolgen, te weten verdragen en gewoonterecht. Tenslotte wordt het Nederlandse recht bekeken om te bezien of de internationale verplichtingen op het gebied van het strafrecht in Nederland zijn doorgevoerd. Hier staat de vraag centraal of de internationale misdrijven, waarvoor Nederland een verplichting tot strafbaarstelling heeft aanvaard, zijn opgenomen in de Nederlandse wet. In het tweede deel wordt ingegaan op de Nederlandse staat en zijn internationale verplichtingen op het gebied van strafrecht betreffende de vervolging van internationale misdrijven. Eerst wordt uiteen gezet welke internationale verplichtingen Nederland heeft op het gebied van de vervolging van internationale misdrijven. Vervolgens wordt ingegaan op verschillende beginselen die van invloed zijn op de vervolging, zoals het rechtsmachtbeginsel en meer specifiek het universaliteitsbeginsel, het opportuniteitsbeginsel en het legaliteitsbeginsel. Tenslotte wordt geanalyseerd of de Nederlandse staat (het Openbaar Ministerie) (OM) voldoet aan de internationale verplichtingen met betrekking tot de vervolging van internationale misdrijven. Ook wordt bezien of het internationale recht of het nationale recht moet worden toegepast op deze vraagstukken. Hierbij zal het vervolgingsbeleid van het OM betrokken worden. De misdrijven in het internationale recht beslaan een breed scala aan verschillende handelingen. Zo zijn drugs- en wapenhandel, maar ook piraterij en oorlogsmisdaden strafbaar in het internationale recht. De misdrijven die in dit boek aan bod komen zijn: agressie, genocide, misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden, slavernij en foltering. Deze selectie is gemaakt op basis van hun gemeenschappelijkheid in het schenden van mensenrechten, zoals het recht op leven. Deze selectie (beperking) is van belang om dieper in te kunnen gaan op het onderwerp.