Legaliteit en rechtsvinding in het strafrecht; een grondslagentheoretische benadering

"Legaliteit en rechtsvinding in het strafrecht" vindt zijn vertrekpunt in het gegeven dat het huidige strafrechtelijke legaliteitsbeginsel veel van zijn vanzelfsprekendheid heeft verloren in het klassieke leerstuk van de interpretatie vande strafwet. Deze problematiek hangt, ten eerste, nauw samen met het besef dat het legaliteitsbeginsel door de praktijk van het geldende Belgische strafrecht wordt uitgehold, op het niveau van wetgeving en rechtspraak. De erosie van legaliteit gaat, ten tweede, ook terug op een meer rechtstheoretische kwestie. Dit beingsel staat op gespannen voet met de eigen aard van rechtelijke rechtsvinding: het legaliteitsbeginsel legt de strafrechter op de strafwet quasi-blindelings toe te passen; maar de eigen aard van het rechtelijke oordeel reveleert dat elke wet, ook een precieze delictomschrijving, in bepaalde gevallen dient te worden geoncretiseerd, alvorens toepasselijk te worden verklaard. In dit boek worden vooreerst een tweetaal grondslagentheoretische pogingen ondernomen om het legaliteitsbeginsel in het strafrecht, en meer in het bijzonder in het leerstuk van de interpretatie van de strafwet, te restaureren. Met de uitbouw van een conventionalistisch en vervolgens pragmatisch model van strafrecht, worden de morele en politieke intuïties achter dit beginsel afgetast. Tegelijk wordt hiermee gezocht naar een adequate manier om het legaliteitsbeginsel af te stemmen op de complexe natuur van rechtelijke oordeelsvorming. "Legaliteit en rechtsvinding" mondt uit in de reconstructie van een rechtsethisch model van strafrecht tegen de achtergrond waarvan, ten behoeve van de strafrechter, een rechtsethische conceptie van legaliteit wordt uitgewerkt. Vanuit een rechtsethisch perspectief verplicht het legaliteitsbeginsel de strafrechter de strafwet te lezen vanuit de best mogelijke samenhang van rechtspreincipes en rechtswaarden die aan het geheel van de rechtsorde ten grondslag liggen. Op de strafrechter rust dan de plicht te preciseren welke moreel verdedigbare rechten justitiabelen tegenover elkaar kunnen doen gelden. Aan het einde van het boek worden uit de rechtsethische conceptie van legaliteit richtlijnen voor rechtelijke interpretatie afgeleid die de penalist moeten helpen het leerstuk van de interpretatie vande strafwet weer op te bouwen (terugkeer naar de strafrechtsdogmatiek).