Leuvense staatsrechtelijke standpunten

In 2008 bestaat het Instituut voor Constitutioneel Recht veertig jaar. Het Instituut werd opgericht in 1968, toen in een woelige periode de discussie over eens staatshervorming in een stroomversnelling kwam die heeft geleid tot de eerste staatshervorming in 1970. In die veertig jaar heeft het staatsrecht een enorme evolutie ondergaan op allerlei terreinen: staatshervorming, grondrechten, rechtsbescherming, normenhiërarchie en de verhouding tot het internationaal recht. Van een kalme rechtstak is het staatsrecht één van de meest dynamische en complexe rechtsdomeinen geworden. In die veertig jaar hebben talrijke leden van het Instituut via functies bij verscheidene overheden en instellingen hun kennis en expertise kunnen ter beschikking stellen en hebben zij in de praktijk mee kunnen werken aan de verdere ontwikkeling van het staatsrecht. Vooral voor wat de staatshervorming betreft, heeft het Instituut aldus in belangrijke mate bijgedragen, niet alleen tot de academische commentaar, maar ook tot de vormgeving zelf van de federale staatsstructuur. Kort geleden ontstond het idee van een nieuwe initiatief van het Instituut in de vorm van een boekenreeks, genaamd "Leuvense staatsrechtelijke standpunten". Deze titel is geïnspireerd op de Leuvense Economische Standpunten, de befaamde reeks van het Centrum voor Economische Studiën van de K.U.Leuven. Die reeks heeft onder meer in de jaren tachtig in belangrijke mate bijgedragen tot de ontwikkeling van de staatshervorming op het vlak van economie, financiering en fiscaliteit en speelt nog steeds een belangrijke rol ter zake. De reeks "Leuvense Staatsrechtelijke standpunten" wil niet alleen op beschrijvende wijze becommentariëren, maar ook juridisch opiniëren en stellingen innemen in allerlei thema's van het staatsrecht. In dit eerste nummer komen dan ook verscheidene onderwerpen aan bod, zowel met betrekking tot de staatshervorming, als de grondrechten, de rechtsbescherming en de normenhiërarchie. Het zijn stuk voor stuk actuele en zeer relevante onderwerpen, waarin de auteurs niet alleen hebben gepoogd een bijdrage te schrijven, maar ook een standpunt in te nemen en aldus een bijdrage te leveren voor de verdere ontwikkeling van het staatsrecht. Het is de bedoeling om geregeld, bijvoorbeeld om de twee jaar, een nieuw deel in deze reeks uit te brengen. De rijkheid en de snelle ontwikkelingen in het staatsrecht maken in elk geval dat het aan onderwerpen niet ontbreekt. Inhoud: Woord vooraf Rechtspraak van het Hof van Cassatie: reden om de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof te wijzigen? I. Inleiding II. De verhouding tussen de Grondwet en het verdrag III. De overheidsaansprakelijkheid voor fouten van de wetgever IV. Besluit Het Grondwettelijk Hof en de toetsing van secundair Unierecht aan fundamentele rechten I. Inleiding II. De verhouding tussen het Grondwettelijk Hof en het Hof van Justitie inzake mensenrechtenbescherming III. De verhouding tussen de Grondwet en het recht van de Europese Unie IV. Besluit "Bundestreue" in de schemerzone tussen het juridische en het politieke I. Inleiding II. Omstreden toetsingsbevoegdheid III. Bundestreue en de Duitse geest IV. Besluit De Grondwet en haar dode hoek. Overwegingen rond de economische bijziendheid van de Belgische Grondwet I. Wat men van een Grondwet mag verwachten II. "Economische, sociale en culturele rechten" of "sociaal-economische rechten"? III. Er is meer dan artikel 23 G.W. IV. De Europese standaard V. De constitutione ferenda? De wetgever in de greep van het Brussel-Halle-Vilvoorde-arrest. En van de burger? I. Inleiding II. Het arrets en zijn draagwijdte III. Greep op de wetgever IV. Greep van de burger op de wetgever? V. Besluit Rechterlijke controle op niet-wetgevende handelingen van een wetgevende vergadering: democratie versus rechtsstaat, of toch maar scheiding der machten? I. Inleiding II. Rechterlijk toezicht niet-wetgevende handelingen: de stand van de rechtspraak III. Scheiding der machten, veeleer dan democratie IV. Scheiding der machten en het rechterlijk toezicht op niet-wetgevende handelingen van wetgevende vergaderingen V. Enkele slotbeschouwingen Grondwettelijk Hof of grondrechtenhof? De evenredigheid van de straf als casus I. Inleiding II. Wat voorafging III. De toetsingsbevoegdheid van het Grondwettelijk Hof inzake grondrechten IV. De rechtspraak van het Hof in strafzaken V. De evenredigheid van de straf VI. Het arrest Mamidakis als trigger VII. Het arrest 81/2007: de evenredigheid van de straf verheven tot grondrecht VIII. Een eerste besluit IX. Een tweede besluit X. Een standpunt Gelijktijdige verkiezingen en federale kieskring I. Inleiding II. De voorgeschiedenis III. Gelijktijdige federale en regionale verkiezingen IV. Een federale kieskring voor de Kamer V. Besluit Is er nog plaats voor politieke rechten in het toepassingsgebied van art. 6 & 1 EVRM na het arrest-Vilho-Eskelinen I. Inleiding II. Burgerlijke rechten en verplichtingen III. De principiële uitsluiting van de politieke rechten IV. Enkele beschouwingen V. Besluit