Max Havelaar, of De koffieveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy

Op 4 januari 1856 werd Eduard Douwes Dekker benoemd tot assistent-resident van Lebak, precies drie maanden later volgde zijn ontslag. De kwestie Lebak was geboren. In 1856 zou Douwes Dekker op een Brusselse zolderkamer, in nauwelijks een maand tijd, over deze affaire de roman Max Havelaar schrijven, onder het pseudoniem Multatuli. Het bleek een genadeloze afrekening te zijn met zijn superieuren, en schetste bovendien een weinig verheffend beeld van de Nederlandse bemoeienis met het rijk van Insulinde. De titelheld is een bevlogen man, een idealist die voortdurend in conflict komt met zijn omgeving. Als Indisch ambtenaar doet hij een aanval op het koloniale systeem, belichaamd in de koffiemakelaar Droogstoppel. Het decor is historie geworden, maar Havelaars strijd voor gerechtigheid is nog steeds actueel.