Wijck, Bernard Hendrik Cornelis Karel

Mr. Johannes Kinker; Als Wijsgeer

Boek kunnen talrijke typefouten, ontbrekende tekst, afbeeldingen of index. Kopers kunnen een gratis gescande kopie van het originele boek (zonder typefouten) van de uitgever. 1864. Niet afgebeeld. Uittreksel: ... VIL LEER DER CATEGORIEEN. n Er wordt nadenken, oplettendheid toe vereischt om te kennen, te begrijpen, hetgeen ons door de opeenvolgende indrukken aangaande de buitenwereld en ons zelve wordt geopenbaard." Door deze woorden vonnist Kinkeb de psychologie van Herbakt, die het denken tot een werktuigelijken afloop van voorstellingen herleidt. Ik wil mijne bedoeling ophelderen. Welke de verdiensten der mathematische psychologie van den scherpzinnigen Herbakt ook zijn mogen, op den roem der volledigheid kan zij nimmer aanspraak maken. Hoogstens is zij eene voortreffelijke inleiding tot de leer van het eigenlijk gezegde denken. Volgens HerBart is iedere eenvoudige voorstelling b. v. die van rood, eene grootheid, m. a. w. aan vermeerdering en vermindering onderhevig. Dit leert de ondervinding, zegt hij, ieder oogenblik. Verschillende voorstellingen, in denzelfden geest voorhanden, oefenen op elkander wederzijdschen invloed uit: zij verdringen, verduisteren, verhelderen elkander, en dat wel volgens wetten, die wiskunstig berekend kunnen worden. Het is onmogelijk de uileenloopende kleuren en geuren, toonen en klanken, gevoelsen smaak-aandoeningen zich alle te gelijker tijd voor den geest te brengen. Het bewustzijn is als een herberg, die slechts een bepaald aantal reizigers opnemen kan. Wanneer een indruk aan de poort onzer ziel klopt, moet er meestal plaats worden gemaakt, voordat hij kan worden toegelaten. De verdreven voorstelling zakt onder den drempel van het bewustzijn, maar blijft in den onbewusten achtergrond der ziel als een streven om voor te stellen over; bij de eerste gelegenheid de beste duikt zij weder op, overeenkomstig de wet, volgens welke verwante voorstellingen elkander te voorschijn roepen. Ziedaar de beweging, welke volgens Herbart aan ...