Naar een Europese Grondwet

Sinds in 2002 de Europese Conventie aan de slag ging met het ontwerpen van een Europese Grondwet zijn vooral politici en beleidsmakers aan het woord geweest over de vraag hoe die Europese Grondwet en het toekomstige Europa eruit zouden moeten zien. In dit debat heeft zich ook - zij het mondjesmaat - de wetenschap gemengd. Europese coryfeeën zoals Habermas, Derrida, Savater, Eco, Vattimo en Manent hebben, toen de Europese Conventie in juni 2003 met de eerste voldragen voorstellen voor een Grondwet naar buiten kwam, publiekelijk hun licht over die voorstellen laten schijnen. In Nederland was het tot nog toe wat stil. Onterecht misschien. Want wat voor Europa willen we eigenlijk? Een sterk federale superstaat, gegrondvest op christelijke waarden of juist op seculiere verlichtingswaarden? Of willen we een verbond van sterke soevereine staten? Moet dat Europa van morgen door de borging van vrijheid, solidariteit en democratie de waarden van de sociale verzorgingsstaat verankeren, of juist niet? Ontwikkelt zich een post-industriële rechtsstaat? Welke instellingen heeft dat Europa en hoe verhouden die zich tot elkaar? Deze bundel probeert ook in ons land het debat over de Europese Grondwet en het toekomstige Europa een impuls te geven door wetenschappers vanuit verschillende disciplines met elkaar in gesprek te brengen. In het najaar van 2002 organiseerde het E.M. Meijers Instituut van de Universiteit Leiden het Colloquium metajuridicum: 'Naar een Europese Grondwet'. Hier werden vanuit verschillende invalshoeken door politicologen, historici, juristen en sociale wetenschappers over dit onderwerp gesproken. Het resultaat, neergelegd in deze bundel, biedt een veelzijdige blik op de toekomst van Europa en de wijze waarop een Europese Grondwet in de ontwikkeling van de Europese Unie een rol zou kunnen of zou moeten spelen. Bijdragen uit de bundel: Voorwoord - Naar een Europese Grondwet; een colloquium metajuridicum / P Cliteur - De nasleep van het verleden; de gelaagdheid van identiteiten in een proces van schaalvergroting / W Blockmans - Europese cultuur; fictie, constructie, realiteit? / HW von der Dunk - De rechter en het volk; opzet en ironie in de stichting van de VS en in die van de EU / WT Eijsbouts - Nationale en Europese rechtstradities / T Koopmans - De drie treden van coöperatie ofwel richting een Europese federale staat / P Kapteyn - Een visie op de toekomst / J Livestro - Marktplaats Europa / AJ Boekestijn - Over de illusie dat rechterlijke toetsing van de wet aan onze huidige Grondwet zinvol is / ECM Jurgens - Er rest niks beters dan het veramerikaniseerde Europa / D-J van Baar - De Europese Grondwet, het staatsrecht en de constitutionele theorie / de oorzaken van en remedie voor ons gebrek aan ideeën omtrent de Europese grondwet / A Kinneging - Epiloog? / W Voermans