Onder de rechter

In reactie op een opmerking van VVD-kamerlid Fred Teeven besloot de rechter tot strafvermindering voor de veroordeelde Holleeder. Volgens de rechter had die opmerking de verdachte 'niet ten voordele gestrekt'. Maar is dat zo? Wordt de onpartijdigheid van rechters aangetast door uitlatingen van politici? In dit veelzijdige onderzoek wordt geprobeerd een gefundeerd antwoord te vinden op die vraag. Dan blijkt dat juristen en rechtswetenschappers elkaar nogal eens napraten en soms helemaal niet meer weten wat eigenlijk de bedoeling en oorsprong is van bepaalde regels. Zo wordt anno 2008 nog steeds gesproken van de trias politica, de drie burgermachten. In werkelijkheid kent Nederland veel meer machten, die als een organisch geheel op elkaar inwerken. En een rechter zou onpartijdig en onafhankelijk moeten zijn, maar hij blijkt juist áfhankelijk van talloze partijen. De rechter beslist op grond van regels en feiten, maar men vergeet gemakshalve dat de emotie van de rechter soms een doorslaggevende rol speelt. Een boeiend en goed leesbaar proefschrift, ook voor leken, waarbij de speurtocht naar het antwoord op een eenvoudige vraag, interessanter blijkt dan men op voorhand misschien zou verwachten. Misschien wel omdat de promovendus besloot om onderzoek in de breedte te doen, in plaats van in de diepte. Dankzij die alternatieve aanpak komt de auteur tot een veelzijdig antwoord op de gestelde vraag. Hoewel, alternatief? Bedoelde Montesquieu niet hetzelfde toen hij schreef: 'Al deze betrekkingen ga ik bestuderen: allemaal bij elkaar vormen ze datgene wat ik DE GEEST VAN DE WETTEN noem.' Met een uitvoerige en meeslepende beschrijving van 14 spraakmakende zaken in de Appendix, van de zaak Menten tot de zaak Lucia de B.