Organiseren in een dynamische omgeving; structuur en dynamiek: het mechanisme van organisatie en verandering

Boeken over organiseren en organisaties zijn er volop. Toch worden managers en medewerkers van organisaties in de praktijk vaak gedwongen terug te vallen op hun eigen inzichten en intuïtie. Blijkbaar bieden al die methodieken en modellen toch nog te weinig houvast. Dat probleem wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt doordat de meeste gehanteerde ideeën hun oorsprong vinden in de inzichten, die al in het begin van de twintigste eeuw zijn ontstaan. Toen was de wereld nog stabiel en voorspelbaar. De wereld heeft echter niet stil gestaan. Allerlei ontwikkelingen hebben de maatschappij - en dus ook de bedrijven die daarbinnen werkzaam zijn - in een stroomversnelling gebracht. Met name de computerchip heeft eraan bijgedragen dat de mate van dynamiek, zeg maar de snelheid waarmee onze omgeving ontwikkelt en verandert, vele honderden (duizenden?) malen hoger ligt dan een eeuw geleden. Die verhoogde dynamiek dwingt ons het organiseren op een andere wijze te benaderen. In plaats van alle aandacht te richten op de efficiency, een typisch kenmerk uit een stabiel tijdperk, zal de aandacht verlegd moeten worden naar de effectiviteit. En dat betekent, in onze voortdurend veranderende omgeving, dat met name het aanpassingsvermogen van de organisatie van doorslaggevend belang wordt. Feitelijk moet de factor ‘tijd’ geïntroduceerd worden in ons organisatiedenken. Teneinde het inrichten, besturen en ontwikkelen van de organisatie op die nieuwe wijze te kunnen benaderen dienen we terug te gaan naar de basis van wat organiseren feitelijk betekent. Bepaalde besluiten en afspraken worden daarbij voor de langere termijn vastgelegd, zoals procedures, taakomschrijvingen, en afspraken met leveranciers. Al deze besluiten en afspraken nemen wij in Organiseren in een dynamische omgeving samen onder de noemer ‘structuren’. Door nu dergelijke structuren te relateren aan de dynamiek binnen en buiten de organisatie wordt duidelijk hoe we met veranderingen om (kunnen) gaan. We maken daarbij onder andere gebruik van een bestaande theorie, de Chaostheorie. Door deze theorie te modificeren wordt deze toepasbaar gemaakt voor organisaties. In feite ontstaat hiermee een geheel nieuwe benadering van het organiseren. Deze methodiek biedt tevens een fundament voor al de bestaande inzichten en theorieën, omdat het daaraan die factor ‘tijd’ toevoegt. Op deze wijze verkrijgen we veel meer duidelijkheid dan ooit omtrent het gedrag van organisaties en mensen in een dynamische wereld, en kunnen we eindelijk beginnen te anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Professor Wessel Ganzevoort schrijft in zijn voorwoord over Organiseren in een dynamische omgeving: 'Het zal duidelijk zijn: dit boek nodigt uit tot denken en fundamentele discussie over aspecten van organiseren die maar al te vaak als eenvoudig en vanzelfsprekend worden beschouwd. Dat maakt het lezen meer dan waard.'