Overstromingsrisico's als ruimtelijke opgave

Een ruimtelijke waterstrategie kan een overstroming niet voorkomen, maar wél het schaderisico beperken. De meeste winst is te behalen door het op preventie van overstromingen gerichte beleid te combineren met een flexibele en robuuste inrichting van de ruimte. Door zowel de kans op een overstroming als de potentiële schade te verminderen, wordt de veiligheid maximaal vergroot. Dit betekent dat bij de stedenbouwkundige inrichting van een gebied, de bouwwijze en het gebruik van gebouwen veel meer rekening moet worden gehouden met een mogelijk overstromingsrisico. De ruimte moet dan zo worden ingericht dat water in bebouwd gebied minder schade kan aanrichten. Tot nu toe wordt hiermee nauwelijks rekening gehouden. En dat terwijl de vraag naar woonmilieus aan de rand van het water, dus aan de rand van het gevaar, toeneemt. Door het overstromingsrisico niet als beperking maar als een ruimtelijke opgave te beschouwen, ontstaan er bovendien kansen om wonen, werken en recreëren in en aan het water te realiseren. Buitenlandse en binnenlandse voorbeelden van aangepast bouwen in gebieden met een grote kans op overstromen tonen dit aan. Zo worden bij de Overdiepse polder in de buurt van de Biesbosch de dijken niet verhoogd, maar juist verlaagd; dit voor een project dat de waterberging in het rivierengebied moet vergroten. Bij een hoog rivierpeil stroomt de polder vol, waardoor het peil in de rivier zal dalen. Een deel van de in de polder aanwezige boerderijen zal verdwijnen, de rest wordt nieuw gebouwd op terpen langs de teruggelegde, nieuwe hoofdwaterkering. De dijk met de terpen blijft op deltahoogte en stroomt dus niet onder. De spanning tussen veiligheid en leefbaarheid kan zo inspireren tot een programma voor het ontwerp. Een ruimtelijke aanpak van overstromingsrisico's kan niet alleen bijdragen aan een veiliger maar ook aan een mooier Nederland.