Overzicht van het grondwettelijk recht

Het "Overzicht van het grondwettelijk recht" is in de eerste plaats bestemd voor bachelorstudenten in de rechten en beoogt hen de basisbeginselen bij te brengen van het Belgisch grondwettelijk recht. Daarnaast kan evenwel iedereen die een eerste en globaal inzicht wil verwerven omtrent die beginselen dat met gebruikmaking van het "Overzicht" doen. Het boek legt daarom niet eenzijdig of uitsluitend de klemtoon op het pedagogische aspect, maar is zo geconcipieerd dat het ook belangstelling zal kunnen wekken bij een ruimer publiek dan louter een studentenpubliek. Het "Overzicht" beoogt geen tegenhanger te zijn van klassieke handboeken en compendia van grondwettelijk recht. Daarvoor is het te beknopt gehouden en ontbeert het de exhaustiviteit welke die andere werken kenmerkt. Hieruit afleiden dat het "Overzicht" enkel een aantal algemeenheden aan elkaar rijgt, zou het boek evenwel onrecht aandoen : zo wordt de lezer bijvoorbeeld een schets gegeven van het regelgevende landschap na de recente hervormingen van de antidiscriminatiewetgeving en wordt een antwoord geformuleerd op vragen zoals "wat houden precies parlementaire resoluties in?", "wat is het subsidiariteitsbeginsel?", "sluiten aan de wetgever voorbehouden bevoegdheden iedere mogelijkheid van delegatie uit?", maar ook "wat zijn voorlopige twaalfden?" of "waarom wordt in België soms gesproken over een guerre des juges?". Het zijn slechts enkele willekeurig gekozen voorbeelden van hetgeen tegen de achtergrond van de in het boek gegeven schets van het Belgisch grondwettelijk recht zoal aan bod komt. Ook is naar een zekere originaliteit van benadering gestreefd. Zo is de politieke wetenschap nooit ver weg in het boek. Het meest uitgesproken blijkt dit uit de bijzondere aandacht die wordt besteed aan de rol die voor politieke partijen en pressiegroepen is weggelegd in het grondwettelijke bestel. Ook eigen aan het boek is dat naar een betere kennis van het Belgische systeem wordt gestreefd door begrippen, technieken of procedures vooraf in een ruimer, rechtsvergelijkend kader te situeren. Dergelijke werkwijze vergemakkelijkt het bijvoorbeeld om, via de algemene theorievorming daaromtrent en de toepassing ervan in andere federale Staten, een beter inzicht te verwerven omtrent de gevarieerde invulling die aan het federalisme kan worden gegeven. Tot slot wordt, waar nuttig of nodig, in het boek ook gerefereerd aan de rechtshistorische context. De schets van de historische evolutie van het grondwetsbegrip vormt een mooi voorbeeld daarvan. De potentiële lezer van het boek mag, ondanks wat voorafgaat, niet uit het oog verliezen dat de core business van het boek juridisch-geïnspireerd blijft en als uiteindelijk streefdoel de kennis van het Belgisch grondwettelijk recht heeft. Die nagestreefde kennis betreft in de eerste plaats de systematiek en de basisregels die aan het grondwettelijk bestel ten grondslag liggen en vereist uiteraard mede een voldoende inzicht op het vlak van de positiefrechtelijke invulling ervan. Er is evenwel niet geopteerd voor een uitputtende beschrijving van de positiefrechtelijke regeling: inzicht verwerven in het soort van bevoegdheden dat aan gemeenschappen en gewesten in het federale België is toegewezen, werd bijvoorbeeld nuttiger geacht dan dat een detailmatige opsomming kan worden gegeven van de betrokken concrete bevoegdheden. In overeenstemming hiermee wordt in het boek vanzelfsprekend veel aandacht besteed aan de diverse Staatshervormingen, maar wordt daarnaast minstens evenveel plaats ingeruimd voor een bespreking van de werking van de diverse instellingen en hun onderlinge verhoudingen, en van de problematiek inzake de bescherming van de grondrechten en vrijheden. Er is gestreefd naar een zo overzichtelijk mogelijk exposé waarbij verwijzingen naar rechtsleer en rechtspraak beperkt zijn gebleven, al dient ook dit in een juiste context te worden gesitueerd: zo omvatten bijvoorbeeld de verwijzingen naar de rechtspraak van het Europees Hof voor de rechten van de mens en het Grondwettelijk Hof in het onderdeel van het boek dat betrekking heeft op de rechten en de vrijheden toch de meest relevante uitspraken in dat verband. Wie in dieper gravende literatuur is geïnteresseerd zal ongetwijfeld een eerste aanzet daartoe vinden in de basiswerken die worden vermeld in de bibliografie aan het einde van het boek. De auteur, Marnix VAN DAMME, is kamervoorzitter in de Raad van State en buitengewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit te Brussel. De voorbije decennia heeft hij een ruime ervaring opgebouwd op het bredere terrein van het publiek recht en de toepassing ervan in de praktijk. Zo is hij bijvoorbeeld tevens lid van de Raad van Toezicht van de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen. Structuur en inhoud van het "Overzicht van het grondwettelijk recht" weerspiegelen de gediversifieerde publiekrechtelijke beroepservaring van de schrijver die trouwens ook co-auteur is van het "Overzicht van het Belgisch administratief recht", zijnde het bekende handboek waaraan wijlen Prof. Mast ten grondslag ligt.