Pleidooi voor meer Zinnigheid

Met de opkomst van de natuurwetenschap begint Europa aan een nieuw tijdperk. En we tellen onze zegeningen: we leven langer en meer comfortabel, en ja, aan de horizon daagt de democratie.De wetenschap is een exclusief Europese prestatie, zegt Edmund Husserl. Maar waarom zegt dezelfde Husserl dat Europa in nood is? Waarom zegt men in het Oosten dat Europa zijn ziel heeft verloren? En binnen Europa protesteert de romantiek tegen de verlichting, - waarom?We kennen het antwoord. De eenzinnige taal van de natuurwetenschap is door de verlichting uitgeroepen tot maatstaf voor ?e rationele taal. Meerzinnige taal zou niet of nauwelijks rationeel zijn. Jammer voor de talen van religie en kunst.Berger is van mening dat het ratio-begrip van de verlichting te beperkt is. Hij keert de situatie om. Hij zoekt naar het 'moment' waarop de mens als meer dan biologisch wezen 'ontstaat'.Die eerste ontmoeting van mens en Werkelijkheid moet van een ongelofelijke intensiteit zijn geweest. Ze is te vergelijken met de kosmische Big Bang, het moment van opperste verdichting en hoogste temperatuur. Zo zouden uit de mentale Big Bang als eersten de meerzinnige talen ontstaan, nog steeds geconcentreerd en van hoge temperatuur. De eenzinnige taal van de wetenschap is dan een laat product van afkoeling en verdunning.Misschien helpt het als we dit feit onder ogen zien. Misschien verruimt het onze blik. Om daaraan bij te dragen is dit filosofie- boek ook een verhalen-boek geworden.InhoudHoofdstuk 1: Vier lees-mogelijkheden 9Rondom de waarzegger Euthyphro 9De wonderverhalen in de bijbel 11De tweede leeswijze 13De derde leeswijze 16De vierde leeswijze 18Mythe, logos en opnieuw de mythe 21Hoofdstuk 2: Een machinale samenleving zonder ziel? 22De mens, een machine 22De celibataire machines 25Kafka, In de strafkolonie 28Casares, Morels uitvinding 31Duchamp, Het grote glas 32Verheerlijking en verachting van de machineen het occidentalisme 33Welke soort machine? 36Hoofdstuk 3: Heimwee naar een bezield verband 37Het 'Sophienerlebnis' 38De blauwe bloem 39Een ontwikkeling, geschetst in verhalen 41Tweede deel: de vervulling 44Terugblik 45Occidentalisme? 47Het raadsel dat Rousseau heet 48Hoofdstuk 4: Het nieuwe begin. Eerste model 51Aristoteles als natuurfilosoof 51De bouw van het universum 52De goddelijke wiskunde 56Het eerste model 58Wetenschap als pseudo-religie 60Bereikt de natuurwetenschap toch de alledaagse werkelijkheid? 62Hoofdstuk 5: De Verlichting 64Thematieken 64Het verlichte beeld van God: het de?e 67De almacht van God en de macht van de Vorst 68Volkssouvereiniteit 70De scheiding van kerk en staat 73Een dynamischer wereldbeeld 75Het ideaal van de eenzinnigheid 80Verplicht zijn tot eenzinnige taal beperkt de vrijheid van denken 82Hoofdstuk 6: Een nieuw begin. Tweede model. 85Rousseau op zoek naar een fundament voor zijn leven 86De stilte van de wereld v?Bach 88Dit meldt het Uur U 91Voor altijd een boreling 96Hoofdstuk 7: Twee soorten filosofie 102De gemeenschappelijke Einstellung van filosofie en wetenschap 102Filosofie die zich baseert op een methode 105Filosofie die geen methode verdraagt 110De 'technische' tegenover de bezinnende mens 115Andr?ide, De valse munters 116Husserls Europa en het Westen van het occidentalisme 119Hoofdstuk 8: Hetzelfde anders 121Recapitulatie 121Een laatste poging 124Totaliteitservaringen 126Een filosofie van het geheel en de delen 129De noodzaak van differentiatie: eerste model 131De noodzaak van differentiatie: tweede model 134Hetzelfde anders ofwel de tegenpool van de eenzinnigheid 138Een hypothese 140Hoofdstuk 9: de zin van de zin-loze roep 141Het thema van de roep 141Het daimonion van Socrates 142Heidegger: de roep van het geweten 144Heidegger: de taal roept 147Het geweten is een zoekopdracht 149De symboliek van het labyrint 151Hoofdstuk 10: Nadere differentiatie van het tweede model 154Is er een derde model? 154Ieders eigen visie op de Werkelijkheid 156De abstracte essentie is niet genoeg. Eerste aspect. 157De abstracte essentie is niet genoeg. Tweede aspect. 158Een andersoortig essentialisme: het ori?alisme 160Het anti-essentialisme van de primatologie 164Hoofdstuk 11: De Graal, heilige oorlog of zoekopdracht? 169De naakte feiten 169Wat is de oorspronkelijke boodschap? 170Overgang 173De uitnodigende kracht van het kunstwerk 174Creativiteit 174Hoofdstuk 12: Terug naar de Verlichting? 178Lyotard: wetenschap en verhaal 178De wetenschappelijke rationaliteit 179De rationaliteit van het geschiedverhaal 182De rationaliteit van het fictionele verhaal 185Religieuze taal en het religieuze verhaal. 187Rationaliteit als het geven van goede redenen 190Hoofdstuk 13: Tolerantie volgens Spinoza en volgens Locke 196Waar het Jonathan Israel om te doen is. 196Jonathan Israel beroept zich op Spinoza 197Jonathan Israel en John Locke 199De vreemsoortige oppositie tussen Spinoza en Locke 200Intellectus tussen ratio en fides 205Hoofdstuk 14: Dieper en dieper het hart van de Werkelijkheid in 209Transcendentie en God 209Filosofie en mystiek 210Beatrijs van Nazareth 211De zeven manieren van Minne 214Meditatie ofwel zelfvereenvoudiging en concentratie 218De blokkade van de eindigheid 220Mystiek leven in ballingschap 222De thuiskomst in het oorspronkelijke JA 223