Rechterlijk activisme; opstellen aangeboden aan prof. mr. J.A. Peters

Rechterlijk activisme luidt de titel van deze bundel opstellen voor Jit Peters, tot 1 april 2011 hoogleraar Staatsrecht aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Amsterdam. De term rechterlijk activisme heeft tegenwoordig voor velen een negatieve betekenis. Een activistische rechter beperkt zich niet tot de rol die hem ten opzichte van de andere machten is toegewezen, maar gaat op de stoel van de wetgever zitten of op die van het bestuur. Waar de term van oorsprong in de Amerikaanse doctrine werd gehanteerd ter aanduiding van een (in politiek opzicht) al te voortvarend optredend Supreme Court, ziet men rechterlijk activisme inmiddels in de literatuur van vele andere rechtsgebieden opduiken. De lezer vindt in deze bundel een grote verscheidenheid aan bijdragen. Een aantal daarvan ziet op de rechtsvormende taak van de rechter, zoals die naar voren komt uit arresten van de Hoge Raad. Andere opstellen bespreken de meer of minder terughoudende opstelling van de bestuursrechter en enkele bewegen zich op het gebied van het strafrecht. Een aanzienlijk aantal auteurs heeft zich ook laten inspireren door de positie van de rechter in buitenlandse rechtsstelsels of door de rechtspraak van het EHRM. De bijdragen getuigen van een grote diversiteit in benadering, die mede het gevolg is van een verschil in opvatting over de eigenlijke taak van de rechter. Het zal duidelijk worden dat over rechterlijk activisme meer te zeggen valt dan an activist court is one whose judgments you disagree with.   Inhoudsopgave: Rechterlijk activisme: een inleiding Aernout Nieuwenhuis, Jan-Herman Reestman, Carla Zoethout De geheime politieke rol van de rechter Over institutionele Realpolitik Geerten Boogaard Dient de rechtsvormende taak van de Hoge Raad versterkt te worden bij de herziening van het cassatiestelsel? Paul Bovend'Eert Gewogen, maar zelden te licht bevonden Over rechterlijke toetsing van gemeentelijke strafvoorschriften Jan Brouwer en Jon Schilder Politieke rechtspraak in de Oudheid: het proces tegen Gaius Rabirius Laurens Dragstra De strafrechtelijke ministeriële verantwoordelijkheid moet op de helling Douwe Jan Elzinga De rol van de rechter in de gezondheidszorg, in het bijzonder aan het begin en einde van het leven Sjef Gevers Openbaarheid van documenten als grondrecht Wouter Hins Brutale bestuursrechters? Willem Konijnenbelt De bijdrage van de rechter aan de ontwikkeling van de constitutie en de rechtsvormende taak van de rechter. Roel de Lange Ruimte voor een actieve bestuursrechter Adrienne de Moor-van Vugt Het EHRM en de ontwikkeling van de positieve verplichtingen Aernout Nieuwenhuis De pacificatie van Karlsruhe (2010). Het Bundesverfassungsgericht en ultra vires-toetsing van Europese Uniebesluiten Jan-Herman Reestman Liever geen Spaghetti a la Giudiziaria. De vorming van algemeen bestuursrecht door de rechter Ben Schueler De rechter en politieke partijen: ruimte voor rechterlijk activisme? Luc Verhey Over gewenste en ongewenste groepen, framing en groepsbelediging Inge van der Vlies Wat is een menswaardig bestaansminimum? Het Bundesverfassungsgericht en Hartz IV Gerard van Wissen Verwijzen naar buitenlands recht: kosmopolitisme of een nieuwe vorm van rechterlijk activisme? Carla Zoethout Overzicht van auteurs