Tien jaar nieuwe fiscale procedure; een evaluatie voor en vanuit de praktijk

In dit werk evalueren de diverse actoren in de fiscale procedure (advocaten, magistraten, ambtenaren) vanuit hun praktijkervaring de nieuwe fiscale procedure, met bijzondere aandacht voor de knelpunten. Op 27 maart 1999 werden de Wetten van 15 maart 1999 betreffende de beslechting van fiscale geschillen en van 23 maart 1999 betreffende de rechterlijke inrichting in fiscale zaken in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt. De sinds ettelijke jaren geplande en lang verwachte hervorming van de fiscale procedure was daarmee (eindelijk) een feit. De ambitie van de wetgever was groot, en de verwachtingen van de belastingplichtigen en hun fiscale raadgevers waren hooggespannen. Tien jaar verder lijkt het een ideaal ogenblik om de in 1999 doorgevoerde hervorming te evalueren en op haar merites te toetsen. Na een wetenschappelijke inleiding wordt de hervorming van 1999 in drie bijdragen besproken aan de hand van drie concrete vragen. Vooreerst wordt nagegaan of het doel van de hervorming werd bereikt. Vervolgens worden de knelpunten, tot dewelke deze hervorming aanleiding heeft gegeven, onderzocht. Ten slotte wordt in detail bekeken wat de concrete implicaties zijn van de van toepassing verklaring van de bepalingen van het Gerechtelijk Wetboek op de behandeling van fiscale geschillen. De auteurs hebben zo veel mogelijk (ook niet gepubliceerde) rechtspraak van de diverse rechtbanken van eerste aanleg die fiscale geschillen behandelen, van de hoven van beroep en van het Hof van Cassatie verwerkt. Bovendien werden er statistische gegevens verzameld bij de diverse Nederlandstalige rechtbanken van eerste aanleg die fiscale geschillen behandelen, alsook bij de drie hoven van beroep waar Nederlandstalige fiscale zaken aanhangig worden gemaakt. Deze gegevens worden grondig geanalyseerd en geven een boeiend overzicht van de wijze waarop deze rechtbanken van eerste aanleg en hoven van beroep het fiscale contentieux in hun schoot organiseren en er de “geschillen betreffende de toepassing van een belastingwet” behandelen. Uit deze statistische gegevens wordt een aantal verrassende besluiten getrokken. Vervolgens wordt het woord verleend aan de diverse actoren in de fiscale procedure, met name: een advocaat die optreedt voor de Belgische Staat, een advocaat die optreedt voor de belastingplichtige, een ambtenaar die komt pleiten voor de Belgische Staat en een rechter in de eerste lijn. De diverse bijdragen werden geschreven vanuit de bekommernis wetenschappelijk werk te koppelen aan bruikbaarheid naar de praktijk toe.