Van unit management naar de multidimensionale organisatie

Nieuwe tijden vragen om nieuwe organisatievormen. Grilliger klantgedrag en de noodzaak van meer aandacht voor kennisexploitatie dwingen veel ondernemingen het ooit zo succesvolle concept van de unitorganisatie los te laten. Problemen rond de samenwerking tussen business units en van business units met bijvoorbeeld accountmanagement kunnen niet binnen de tot nu toe gangbare organisatievormen worden opgelost. Om in-control te zijn in een multidimensionale markt en voor het realiseren van meerdere typen synergieën in de organisatie wordt de behoefte aan meerdimensionale management informatie en accountability steeds belangrijker. Het concept van de multidimensionale organisatie, dat al rond 1980 werd besproken, biedt hiertoe de mogelijkheden. Wat rond 1980 nog niet mogelijk was, kan nu dankzij de dalende kosten van informatie wel worden gerealiseerd. De multidimensionale organisatie past ook bij de nieuwe mensbeelden en creëert de meest effectieve voorwaarden voor samenwerking en het inzetten van kennis. Dit boek beschrijft wat een multidimensionale organisatie is, welke nieuwe mogelijkheden deze biedt, hoe deze organisatievorm werkt en geleid moet worden en wat deze organisatievorm betekent voor corporate governance. Puntsgewijs en aan de hand van bedrijfscases van bekende ondernemingen wordt uitgelegd welke beslissingen noodzakelijk zijn om duurzaam en effectief in te spelen op de toenemende complexiteit van de markt. Dit boek is in de eerste plaats bedoeld voor bestuurders die te maken krijgen met de nieuwe multidimensionale (markt)realiteit en tijdig veranderingen in gang willen zetten. Het boek is ook van belang voor stafmedewerkers, adviseurs, (postdoctorale) opleidingen management control, management development programma’s en studenten WO bedrijfskunde. Prof. dr. J. Strikwerda is director van het Nolan Norton Institute te Zeist en hoogleraar Organisatie en Organisatieverandering aan de Universiteit van Amsterdam. Dit is een uitgave in samenwerking met Stichting Management Studies Van unitmanagement naar multidimensionale organisaties Executive summary 1 Het succes van unitmanagement: dus nieuwe organisatievormen 1.1 Een tienjaarcyclus? 1.2 Dilemma’s van de business-unitstructuur 1.3 De veranderende institutionele context van de unitorganisatie 1.4 Economic profit en de unitorganisatie 1.5 Het (uiteindelijke) onderwerp van dit boek: de multidimensionale organisatie 1.6 De multidimensionale organisatie als panacee voor alle kwalen? 1.7 Het multidimensionale organigram 2 Casebeschrijvingen 2.1 Inleiding 2.2 Royal Cosun 2.3 Van Hattum & Blankevoort 2.4 Sanoma Uitgevers 2.5 Albert Heijn Company 2.6 IBM Benelux als voorbeeld van een product/klant/kanaal/geografie geregiseerde organisatie 2.7 Unitmanagement in de non-profitsector 2.8 ABN AMRO: sweet spot strategy – sweet spot organization 2.9 Een eerste reflectie op de cases 3 Redenen voor multidimensionale organisatievormen 3.1 Inleiding 3.2 Wat is een multidimensionale organisatie? 3.3 De ontwikkeling van eendimensionale naar multidimensionale markten en strategieën 3.4 De effecten van de daling van de kosten van informatie 3.5 Ontvlechtingen 3.6 De rol van ‘time-driven activity-based costing’ voor de MDO 3.7 De MDO een issue voor het MKB? De case Bollegraaf Recycling Machinery te Appingedam 3.8 De multidimensionale organisatie en de organisatie van de rijksoverheid 3.9 Een nieuwe organisatieleer? 3.10 Samenvatting 4 Het besturen van de multidimensionale organisatie 4.1 Inleiding 4.2 Ondernemingsbestuur: het onderscheid tussen corporate governance en internal governance 4.3 Het traditionele model voor internal governance 4.4 Internal governance en de multidimensionale organisatie 4.5 Samenvatting 5 De mens in de multidimensionale organisatie 5.1 Inleiding en vraagstelling 5.2 Wat motiveert de manager in een multidimensionale organisatie? 5.3 De manager in een MDO: wel brede verantwoordelijkheid, geen eigen resources 5.4 Samenwerking: van cultuur naar trusted source 5.5 Het beloningssysteem: van unit naar de totale onderneming 5.6 De opgaven voor het HR-MD-beleid 5.7 Samenvatting 6 De nieuwe dimensies van verandermanagement 6.1 Inleiding: ‘Adaptation’ als continue opgave voor de bestuurder 6.2 De aanpasbaarheid van unitorganisaties 6.3 De transformatie van een unitorganisatie naar een multidimensionale organisatie 6.4 De consequenties van de multidimensionale organisatie voor IT-governance 6.5 De aanpasbaarheid en flexibiliteit van multidimensionale organisaties 6.6 Samenvatting 7 De multidimensionale organisatie en corporate governance 7.1 Inleiding: aspecten van corporate governance die door het concept van de multidimensionale organisatie geraakt kunnen worden 7.2 De informatieverstrekking aan de aandeelhouders(vergadering) 7.3 De informatieverstrekking aan de Raad van Commissarissen 7.4 Het goedkeuren door de Raad van Commissarissen van de operationele en financiële doelstellingen 7.5 Het goedkeuren door de Raad van Commissarissen van de strategie van de onderneming 7.6 De in-controlverklaring 7.7 De organisatorische grondslag van de (internal) audit van de financiële gegevens en verslaglegging 7.8 De invloed van de MDO op de relatie tussen het bestuur en de kapitaalverschaffers 7.9 Samenvatting Epiloog Summary Lijst van geïnterviewde personen Literatuur Naschrift Register