Een bittere pil

Voorwoord 9

1 Introductie 13
1.1 Ondermijnende criminaliteit 14
1.2 Illegale medicijnenhandel 14
1.3 Vraagstelling en onderzoeksvragen 16
1.4 Onderzoeksmethoden 18
1.4.1 Top-down 18
1.4.2 Bottom-up 19
1.5 Leeswijzer 20

2 Illegale medicijnenhandel in de literatuur 21
2.1 De middelen 21
2.1.1 Verschijningsvormen 22
2.1.2 Wetgeving 24
2.1.3 Oorsprong en omvang 26
2.1.4 Impact en risico’s 28
2.2 De vraag 30
2.2.1 Soorten geneesmiddelen 31
2.2.2 Motieven om illegale medicijnen te kopen 32
2.2.3 De kopers 33
2.3 Het aanbod 34
2.3.1 Productie 34
2.3.2 Distributie 36
2.3.3 Handel 37
2.4 De daders 42
2.4.1 Criminele netwerken 43
2.4.2 Andere dadertypes 45
2.4.3 Verwevenheid 47
2.5 De aanpak 51
2.5.1 Toezicht op de geneesmiddelenketen 51
2.5.2 Internationale aandacht 52
2.5.3 Nationale aandacht 54
2.5.4 De opsporing 55
2.6 Resumé 57

3 De opsporing van illegale medicijnenhandel 61
3.1 De zaken 61
3.1.1 Vervalste middelen 62
3.1.2 Onvervalste middelen 62
3.2 De opsporing 67
3.2.1 Aanleiding en overwegingen 68
3.2.2 Kennis en samenwerking 71
3.2.3 Opsporingsactiviteiten 76
3.3 Modus operandi 82
3.3.1 De verwerving 82
3.3.2 De productie 91
3.3.3 De verkoop 93
3.4 De verdachten 101
3.4.1 Achtergrond en kenmerken 101
3.4.2 Hiërarchie in het netwerk 106
3.4.3 Kennis en professionaliteit 110
3.5 Resultaten 115
3.5.1 Veroordelingen 115
3.5.2 Lopende zaken 118
3.6 Resumé 119

4 Kennis en aanpak van illegale medicijnenhandel 123
4.1 Deskundigen aan het woord 123
4.1.1 Verschijningsvormen 123
4.1.2 De risico’s 128
4.1.3 De middelen 131
4.1.4 De handel 134
4.1.5 De daders 136
4.1.6 De huidige aanpak 138
4.1.7 Kansen voor de aanpak 147
4.2 Een denkexperiment met deskundigen 152
4.2.1 Het Organised Crime Lab 152
4.2.2 Ervaringen en opbrengsten 157
4.3 Resumé 162

5 Conclusies en slotbeschouwing 167
5.1 Het onderzoek 167
5.1.1 Doel en vraagstelling 167
5.1.2 Onderzoeksmethoden 168
5.2 Resultaten en conclusies 169
5.2.1 Verschijningsvormen 170
5.2.2 Modus operandi 173
5.2.3 Daders en netwerken 175
5.2.4 Huidige aanpak 177
5.2.5 Kansen voor de aanpak 180
5.3 Slotbeschouwing 183

Summary: A bitter pill 185

Geraadpleegde bronnen 197

Bijlagen 205
1 Respondenten casestudies en interviews 205
2 Analyseformat casestudies 207
3 Topiclijst interviews 211
4 Factsheet Organised Crime Lab 212
5 Deelnemers Organised Crime Lab 213
6 Instructie Team Fentanyl 214
7 Instructie Team Viagra 215
8 Wist je dat-kaartjes Team Fentanyl 216
9 Wist je dat-kaartjes Team Viagra 217
10 Opdrachtkaartjes Team Fentanyl 218
11 Opdrachtkaartjes Team Viagra 219