Overgang: als verandering transformatie wordt

Het woord 'overgang' heeft verschillende betekenissen die meer gemeen hebben dan je op het eerste gezicht zou denken. We kennen de overgang als levensfase waarin vrouwen hormonale veranderingen doormaken. Maar we spreken ook over maatschappelijke transities, organisatorische overgangen en persoonlijke transformaties. In al deze contexten gaat het om hetzelfde: een fundamentele verschuiving waarbij het oude loslaten en het nieuwe nog moet ontstaan. Een periode van onzekerheid, maar ook van vernieuwing.

Deze pagina verkent beide dimensies van overgang. We beginnen bij de menotransformatie: een thema dat lang onzichtbaar bleef op de werkvloer, maar nu eindelijk de aandacht krijgt die het verdient. Vervolgens duiken we in de wereld van maatschappelijke en organisatorische transities, waar we leren dat fundamentele verandering andere vaardigheden vraagt dan we gewend zijn. Ten slotte verbinden we beide perspectieven en ontdekken we hoe overgangen op alle niveaus kansen bieden voor groei en vernieuwing.

De menotransformatie: van taboe naar transformatiekans

Ruim twee miljoen werkende vrouwen in Nederland en België bevinden zich in de overgangsfase. Toch blijft het een taboe onderwerp op de werkvloer. Vrouwen zwijgen uit schaamte, werkgevers uit onwetendheid. Het resultaat? Onnodig verzuim, verloren talent en gemiste kansen. Maar er is beweging. Steeds meer organisaties en vrouwen zelf ontdekken dat de overgang niet het einde, maar juist het begin kan zijn van een krachtige nieuwe levensfase.

De overgang is geen eindstation maar een overgangsfase naar een nieuwe balans. Dit proces duurt vier tot tien jaar en vraagt om actie, reflectie en soms een herontwerp van werk en leven. Vrouwen worden vaak daadkrachtiger, krijgen meer schijt aan hun omgeving en ontdekken nieuwe mogelijkheden. In het Japans heet de overgang Konenki: jaren van vernieuwde energie. Die energie is hard nodig, want de uitdagingen in de wereld vragen om fundamentele veranderingen op veel terreinen.

Transitie als taal van leiderschap

Net zoals individuele vrouwen door een overgang gaan, maken ook organisaties en de samenleving als geheel fundamentele overgangen door. We bevinden ons in een tijd van meervoudige transities: klimaattransitie, energietransitie, zorgtransitie. Deze vraagstukken zijn te complex om met traditionele veranderaanpakken op te lossen. Ze vragen om een nieuw vocabulaire, nieuwe vaardigheden en een ander soort leiderschap.

Maatschappelijke transities: we veranderen van tijdperk

De wereld om ons heen maakt snelle en ingrijpende veranderingen door. Volgens transitiedeskundigen bevinden we ons niet zomaar in een periode van verandering, maar in een verandering van tijdperk. Meerdere transities vinden tegelijkertijd plaats en grijpen op elkaar in. Dat maakt het lastig om overzicht te houden, maar het biedt ook ongekende mogelijkheden voor vernieuwing.

Organisatorische transities: derde-orde veranderingen

Niet alle veranderingen zijn hetzelfde. Eerste-orde veranderingen gaan over optimalisatie, tweede-orde over transformatie. Maar derde-orde veranderingen zijn transities: fundamentele, onbegrensde veranderingen zonder duidelijke eigenaar die diep ingrijpen in ons denken, doen en organiseren. Voor dit soort vraagstukken is ander instrumentarium nodig dan we gewend zijn.

Persoonlijke transitie: begeleiden bij overgang

Of het nu gaat om de menopauze, een loopbaanswitch of het verwerken van verlies: persoonlijke transities raken aan onze identiteit. Ze vragen om begeleiding die verder gaat dan rationele planning. Secure base coaching biedt een methodiek die rekening houdt met de emotionele, cognitieve, fysieke en spirituele reis die mensen maken bij ingrijpende veranderingen.

De verbinding: overgangen op alle niveaus

Of we nu kijken naar de menopauze, maatschappelijke transities of persoonlijke ontwikkeling: overal zien we hetzelfde patroon. Er is een periode waarin het oude systeem niet meer werkt maar het nieuwe nog niet volledig is ontwikkeld. Een tijd van onzekerheid en mogelijkheden. De kunst is om in die overgang niet vast te lopen in angst, maar de ruimte te zien voor vernieuwing.

Overgangen als kansen

De overgang – in welke vorm dan ook – vraagt om lef. Lef om het gesprek aan te gaan over wat er werkelijk speelt. Lef om oude patronen los te laten. Lef om te experimenteren met nieuwe wegen. Maar vooral ook: vertrouwen dat aan de andere kant van de overgang iets waardevols wacht.

Voor vrouwen in de menopauze betekent dit: spreek uit wat je ervaart en ontdek de kracht van deze levensfase. Voor organisaties betekent dit: investeer in begeleiding van transities en zie diversiteit als bron van innovatie. Voor de samenleving betekent dit: omarm de chaos van transitie als noodzakelijke voorwaarde voor duurzame verandering.

Overgangen zijn onvermijdelijk. Of we er kansen of bedreigingen van maken, ligt aan hoe we ermee omgaan. Met de juiste kennis, begeleiding en mindset kunnen overgangen transformatiemomenten worden die ons verder brengen dan we voor mogelijk hielden. Niet ondanks maar juist dankzij de onzekerheid van de overgang.