Het boek Starten met Obsidian van Martijn Aslander zette de app op de voorgrond voor veel kenniswerkers, organisaties en overheden om serieuzer na te denken over de informatie en kennis die ze bezitten.
Starten met Obsidian is deels een handleiding, maar vooral een pleidooi om te bepalen hoe jij controle houdt over je informatie- en kennisecosysteem. Want de afgelopen jaren hebben we gezien hoe mensen hun complete kennisverzameling kwijtraken omdat een bedrijf failliet gaat, wordt overgenomen of van koers verandert. Google Reader hield plots op te bestaan, Evernote wordt door de nieuwe eigenaars systematisch uitgekleed en je data blijft opgesloten in hun systeem. AI-functionaliteiten worden opgedrongen met extra abonnementen zonder dat je erom vraagt of behoefte aan hebt. Het patroon is al jaren hetzelfde: je investeert veel tijd en energie in een specifieke tool, je bouwt je werkwijze eromheen en dan veranderen de regels.
Datazelfstandigheid
Bekijk daarbij de huidige geopolitieke en maatschappelijke situatie en je ziet dat digitale zelfstandigheid steeds urgenter wordt. Datasoevereiniteit is geen abstract begrip meer voor nerds. De EU Data Act verbiedt sinds september 2025 belemmeringen die lock-in veroorzaken en dwingt overstapmogelijkheden af. Bedrijven moeten data kunnen overdragen zonder buitenproportionele kosten. China eist lokale opslag van persoonlijke data. De VS heeft regels voor gevoelige data van burgers.
Het wordt steeds belangrijker dat je weet waar je data staat. Niet omdat je paranoïde moet zijn, maar omdat je kwetsbaar bent als je volledig afhankelijk bent van één bedrijf in één land. Obsidian lost dat niet helemaal op, maar het geeft je wel controle: jouw bestanden, op jouw computer, in een open formaat.
Markdown-bestand
Daarom is Verder met Obsidian niet per se een handleiding over hoe je Obsidian verder kunt gebruiken. Ja, we leggen uit hoe je visueel kunt denken met de ingebouwde Canvas-functie, hoe de webclipper werkt en hoe je eigen workspaces inricht. Maar de onderliggende boodschap is voor ons veel belangrijker: lokale bestanden moeten altijd leesbaar zijn in een formaat dat vijftig jaar geleden al bestond en over vijftig jaar nog zal bestaan. Inderdaad, lokale bestanden. Want alleen dan heb je volledige controle over de inhoud en ben je niet afhankelijk van een clouddienst die opeens de regels verandert.
Door gebruik te maken van tekstbestanden in Markdown ben je minder afhankelijk van propriëtaire formaten en de bijbehorende leveranciers. Een Markdown-bestand kun je nu al in elk tekstverwerkingsprogramma openen en lezen. Ik verwacht dat dit over vijftig jaar nog net zo makkelijk kan. Kom daar maar eens om met je Evernote-archief of Notion-databases.
Wij geloven dat kennismanagement te belangrijk is om over te laten aan platforms. Informatie is de infrastructuur die je zelf moet bezitten. Niet als dogma, maar als praktische keuze voor iedereen die serieus met informatie werkt.
Bestanden versus apps
Verder met Obsidian is geen grote lofzang op Obsidian, maar wel op de onderliggende principes van het bedrijf: bestanden zijn belangrijker dan software. ‘File over app’ is de filosofie van Obsidian-CEO Steph Ango. We moeten accepteren dat alle software tijdelijk is, dus zorg dat je zelf controle hebt over de bestanden die je maakt. Om ze te vinden, te linken, uit te lezen en doorzoekbaar te maken.
Data en informatie zijn overal in je leven te vinden en je kunt er met Obsidian veel zelf mee ontwikkelen. Download je bankdata van de afgelopen jaren en laat die door Obsidian inlezen. AI kan je helpen om een eigen importfunctie te maken. Dan blijkt dat die 50.000 banktransacties slechts een paar megabyte groot zijn. Je kunt die data linken aan momenten in je leven – zakelijk en privé. Aan projecten, vakanties, verjaardagen en herinneringen. Zo bouw je je eigen gelinkte database in Obsidian. Met losse bestanden. Op jouw computer, met jouw regels.
Een tweede inzicht dat we in het boek duidelijk maken: metadata maakt informatie beter bevraagbaar. Door elke notitie van een paar extra velden te voorzien, geef je haar een structuur die andere apps niet mogelijk maken. Met metadata kun je honderden notities gestructureerd sorteren, linken, groeperen en weergeven in Bases of op landkaarten. Of dat nu je projecttaken zijn, je vakantieplannen of de salespijplijn van je bedrijf. Jij wordt de architect van je informatie-infrastructuur.
Waar ons boek helpt
Het verleidelijke aan Obsidian is de oneindige uitbreidbaarheid. Duizenden plug-ins, eindeloze mogelijkheden, complete systemen die mensen online delen. Maar daar ligt ook het gevaar. Te veel mensen beginnen met het perfecte systeem en stranden voordat ze überhaupt één notitie hebben gemaakt.
Verder met Obsidian is voor mensen die al begonnen zijn, maar vastlopen in de mogelijkheden. Voor mensen die zien dat er meer is, maar niet weten hoe. Het gaat over concrete dingen: data importeren, query’s schrijven, taken en intenties scheiden, visueel denken met Canvas, werkbladen voor contextwisseling.
Maar vooral gaat het over een andere manier van kijken naar je informatie. Niet als iets wat je opslaat en vergeet, maar als grondstof die je kunt bevragen, combineren en hergebruiken. Als een persoonlijke database die met je meegroeit.
Je hoeft geen programmeur te zijn. Je hoeft geen perfecte structuur te hebben. Maar je moet wel snappen dat informatie te belangrijk is om aan anderen over te laten. En dat lokale bestanden niet ouderwets zijn, maar juist de toekomst.
Wil je minder afhankelijk zijn van platforms en meer grip krijgen op je eigen kennis? In Verder met Obsidian laten de auteurs zien hoe je bouwt aan een duurzame, toekomstbestendige informatie-infrastructuur. Bestel het boek via Managementboek en zet vandaag de stap naar echte digitale zelfstandigheid.
Over Martijn Aslander
Martijn Aslander verbindt mensen, informatie en ideeën. Het benutten van de collectieve intelligentie van het netwerk is zijn specialiteit. Hij is een van de oprichters van de Digitale Fitheid Community en de jaarlijkse PKM Summit. Aslander is een veelgevraagd spreker op congressen en bijeenkomsten.
Over Frank Meeuwsen
Frank Meeuwsen beweegt al meer dan 30 jaar in de digitale voorhoede. Hij ziet in een vroeg stadium nieuwe ontwikkelingen van het internet, om deze vervolgens praktisch toe te passen en door te vertalen in persoonlijke en professionele mogelijkheden. Frank was medeoprichter van Lifehacking, auteur van het boek 'Bloghelden' en heeft uitgebreide ervaring binnen de online bureauwereld.