Coachen naar de kern is alweer je vierde boek. Is het gewoon een nieuw boek of ben je aan het bouwen aan een oeuvre, een samenhangend geheel dat een goed beeld geeft van waar Veronique Kilian voor staat?
Je kunt mijn boeken inderdaad zien als een samenhangend oeuvre. Ieder boek is feitelijk een bouwsteen en al die bouwstenen komen terug in Coachen naar de kern - De magie van transformatie: in het Handboek teamcoaching en intervisie met de Authentieke Dialoog leer je hoe je een Authentieke Dialoog voert en faciliteert. Met het tweede boek leer je hoe je jouw persoonlijk leiderschap versterkt door geluksvaardigheden. Met het derde boek versterk je je persoonlijk leiderschap door je team mee te nemen naar de hoogste vorm van creativiteit en teamflow. In de managementliteratuur heet dat zelforganisatie en zelfsturend vermogen.
Coachen naar de kern - De magie van transformatie ten slotte gaat over coachend leiderschap en hoe je omgaat met pijn. Daar wordt heel weinig over geschreven: pijn in organisaties. Als je leert je overlevingsmechanismen te transformeren, ga je floreren. De rode draad is dus: als je persoonlijk leiderschap versterkt, kan je beter met pijn omgaan, kan je je team helpen naar co-creativiteit en teamflow en ga je floreren.
Enkele jaren geleden signaleerde Bertrand Weegenaar in dit magazine een aantal opvallende trends in de leiderschapsliteratuur: het belang van spiritualiteit en de relatie tussen kwaliteit van leven en kwaliteit van werk. Die trends zijn ook in jouw boeken terug te vinden.
Zeker, maar dan is het goed eerst te definiëren wat we onder spiritualiteit verstaan. Voor mij betekent spiritualiteit het durven werken op zielsniveau. Als ik met coachees werk en hen help hun overlevingsmechanismen te transformeren, werk ik op zielsniveau, bijvoorbeeld via opstellingen die diep ingrijpen in de menselijke programmering. Ook werk ik aan het verhelderen van wat je persoonlijke missie is. Als je je missie ‘doet’, ontstaat zielsgeluk.
Spiritualiteit speelt ook een rol in meditatie: met taoïstische meditaties kun je via mindpower direct invloed uitoefenen op je lichaamssysteem. Spiritualiteit betekent ook dat je bewust wordt van de onzichtbare krachtvelden waarin we werken, zoals het kwantumveld, zeg maar: de onderstroom. Als je diepe transformaties wilt begeleiden, is het nodig dat je weet hoe je met de onderstroom werkt. Als voorbeeld: een versnipperd team kun je niet helpen door er alleen over te praten; echte verandering ontstaat pas als je werkt in de onderstroom. Ik geloof in praktische spiritualiteit: praktisch en toepasbaar. Als je gewonde delen in jezelf kunt helen, komt de weg vrij om te floreren.
Heel algemeen geformuleerd kun je zeggen dat je boek vooral over teameffectiviteit gaat. Daarover is al heel wat meer geschreven. Hoe verhoudt jouw benadering zich tot andere benaderingen, bijvoorbeeld die afkomstig uit de sociale psychologie en de organisatiekunde?
Met Coachen naar de kern draag ik mijn praktijkervaring over met diepe, blijvende transformatie bij teams en leiders. Waar veel benaderingen in de sociale psychologie en organisatiekunde vooral verklaren wat er gebeurt in teams, laat ik zien hoe je echte transformatie begeleidt. Mijn werkwijze combineert een door mij ontwikkelde methode - de Authentieke Dialoog - met inzichten uit hechtingstheorie, ontwikkelingstrauma en positieve psychologie, samengebracht in één praktisch framework.
Een belangrijk verschil is dat ik expliciet werk in de onderstroom. Kennis en analyse zijn niet genoeg; echte transformatie ontstaat niet aan de oppervlakte. Daarom heb ik abstracte concepten, zoals het kwantumveld, praktisch en hanteerbaar gemaakt, onder andere met werkvormen uit de Deep Democracy.
Voor diepe transformatie is daarnaast een stevige basis nodig. Door het trainen van geluksvaardigheden wordt het brein veerkrachtiger, waardoor mensen hun belemmerende overlevingsgedrag beter kunnen herkennen en veranderen. Tegelijkertijd besteed ik aandacht aan subtiel trauma in het zenuwstelsel, omdat mensen anders voortdurend ‘aan’ blijven staan vanuit een gevoel van onveiligheid. Werk is geen therapie, maar wat niet verwerkt is, werkt wél door op de werkvloer. Door karakterstructuren opnieuw te duiden als veranderbare overlevingsdelen, wordt transformatie concreet, toepasbaar en effectief in teams.
Tot slot combineer ik westerse psychologie met oosterse wijsheid. In het boek vertaal ik onder meer inzichten uit de Tao praktisch naar persoonlijk leiderschap.
Is transformatie hetzelfde als gewoon verandering?
Er zijn organisaties die zeggen: wij willen een verandering. Vervolgens ontwikkelen ze allemaal visies, missies en programma’s, maar de gewenste verandering komt niet tot stand, omdat ze niet werken met de dingen waar het echt om draait. Ze werken bijvoorbeeld niet met de onderstroom, ze zorgen niet voor een veilige bedding of zitten zelf in de overlevingsstand, waardoor authenticiteit ondergesneeuwd raakt.
Jij wilt je lezers duidelijk maken dat disfunctioneel gedrag vaak overlevingsgedrag is. Hoe weet ik als teammanager dat het gedrag waar ik last van heb, feitelijk een overlevingsstrategie is?
Je kunt allereerst checken of iemand reageert vanuit boven-macht of vanuit onder-macht: stelt iemand zich boven jou op en vertelt hij je precies wat je moet doen, of kiest iemand ervoor te pleasen en over de eigen grenzen heen te gaan? Dat kunnen signalen zijn. Verder kun je checken of je te maken hebt met emotioneel onvolwassen gedrag. Dat zijn mensen die alles op zichzelf betrekken of dingen gemakkelijk dramatiseren. Dan voelen zij zich bijvoorbeeld snel aangevallen. Een derde signaal is dat mensen niet afgestemd zijn op zichzelf én anderen. Weet je, overlevingsgedrag is veel gewoner dan we denken; wie het herkent, kan er effectiever op interveniëren.
Op basis van je praktijkervaringen ontwikkelde je het concept ‘psychopathische karakterstructuren’. Die werk je in je boek ook verder uit. Is dat niet gevaarlijk? Mensen zullen daar gemakkelijk andere associaties bij hebben dan jij bedoelt.
Psychopathische karakterstructuur is de traditionele benaming van Reich en de namen van die karakterstructuren komen in allerlei opleidingen terug. In tijdschriften als M&O en Loopbaanvisie wordt er ook veel over geschreven. In een niche zijn ze gemeengoed geworden, met name voor de coachingsopleidingen. Ik heb nieuwe namen bedacht, zodat ze toegankelijker worden, herkenbaar én bruikbaar. Daarvoor heb ik er een andere taal aan gegeven. Je moet namelijk snappen waar het over gaat. Het gaat helemaal niet om karakter; het is een deel van jou, namelijk je overlevingsdeel. Omdat het een deel van jou is, kan je daarmee heel gericht werken.
Kun je daar eens een voorbeeld van geven?
Wat vroeger de psychopathische karakterstructuur heette, heb ik opnieuw beschreven als: de Boven-machtige Overlever. Dat zijn mensen met een diepgewortelde angst voor kwetsbaarheid en overgave. Met deze overlevingsstijl zoeken zij veiligheid door zich boven anderen te stellen. De rol van redder bijvoorbeeld kan de illusie van controle en macht geven. Dat gedrag nemen ze mee naar hun werk. Maar als iemand met de boven-machtige overleving deze overleving heeft getransformeerd, wil je die juist in je team hebben. Hij heeft geleerd met kracht én kwetsbaarheid de psychologische veiligheid in het team te bewaken. Hij kan paal en perk stellen aan grensoverschrijdend gedrag, waar hij zich vroeger ook zelf schuldig aan maakte.
Dan gaat het dus over kernpijn, een belangrijk aspect van je theorie.
Precies. Iedere overleving is gebouwd op een specifieke kernpijn. Bijvoorbeeld: de Boven-machtige Overlever ontstaat wanneer de macht van de ouders niet op een veilige manier werd ingezet of het kind te weinig bescherming voelde door zijn ouders. Het had geen stabiele basis om op terug te vallen. Het kind moest ‘boven zijn macht’ functioneren. Dat zie je vervolgens in zijn verdere leven terug. Kernpijn werkt lang door.
Je schrijft dat je boek geschikt is voor (team)coaches, leiders en professionals, ‘maar ook voor lezers die zichzelf persoonlijk willen ontwikkelen.’ Eerlijk gezegd zie ik de doorsnee leidinggevende nog niet van jouw toolbox profiteren. Daarvoor heb je toch wel een bepaalde mate van deskundigheid nodig?
Allereerst kun je deskundigheid leren en dat is iets wat de meeste managers volgens mij willen: leren, zeker wat het aansturen van mensen betreft. Verder vind ik het fijn dat een manager weet wat we aan het doen zijn als ik met hem aan het werk ga. Op het moment dat ik met een manager ga werken, heeft hij een handvat om te weten waar hij kan sturen en waar hij kan steunen. Op deze manier heb ik eerder met een manager gewerkt om samen teams weer op de rit te krijgen.
We zijn begonnen met het benoemen van vier bouwstenen. Zit er in je hoofd inmiddels al een vijfde bouwsteen?
De volgende stap is dat ik lezingen ga geven en met mensen ga werken, zodat zij ervaren hoe je snel naar de kern gaat waar het werkelijk om draait. Zo ontdekken ze in de praktijk wat de magie van transformatie is.
Wil je als leider, coach of professional verder kijken dan gedrag aan de oppervlakte? Coachen naar de kern van Veronique Kilian biedt een praktisch en verdiepend perspectief op persoonlijk leiderschap, teamontwikkeling en transformatie. Het boek helpt je begrijpen hoe overlevingsgedrag ontstaat, hoe pijn doorwerkt op de werkvloer en hoe je echte verandering begeleidt. Bestel Coachen naar de kern bij Managementboek en ontdek hoe werken in de onderstroom leidt tot duurzame resultaten, meer verbinding en effectievere samenwerking.
Over Bert Peene
Bert Peene werkte jarenlang als kerndocent bij IMAGO Groep, Via Vinci Academy en C-Lion, opleiders voor het onderwijs. Daarnaast voerde hij als zelfstandige opdrachten op het gebied van organisatieontwikkeling uit in profit en non-proft. Tegenwoordig werkt hij als free lance docent en schrijft hij voor diverse bladen over managementliteratuur.