‘Het gaat om het voorkomen van potentieelpijn’

Als ik het goed begrijp, gebruik je een journal om ’s ochtends wat dingen op een rijtje te zetten voor de dag die komen gaat. Wat heb je er vanochtend in geschreven? Of is dat privé?

Nee, dat is niet privé, er zit geen slotje op. Ik gebruik het om in te checken, en op te schrijven waarvoor ik dankbaar ben. Vandaag was ik dankbaar voor het mooie weer, toen ik naar m’n kantoor fietste. Daar heb ik echt van genoten. Ik gebruik het ook om even stil te staan bij hoe ik me voel, mentaal en fysiek. Ik merk dat er een drukke periode achter me ligt, en dat ik zo langzamerhand weer meer ruimte in m’n hoofd krijg. En ten slotte bepaal ik mijn drie ‘win-de-dagactiviteiten’ die vandaag voor mij essentieel zijn, waaronder dit interview.

Je besteedt in dit boek, Het Schakelpunt, veel aandacht aan in- en uitzoomen, en het punt waar je ervoor kiest de andere kant op te gaan: het schakelpunt. Waarom heb je specifiek op dit onderwerp ingezoomd?

Er is al ontzettend veel kennis en literatuur over onderwerpen als focus, consistentie en productiviteit. Maar ik miste een boek dat gaat over het moment waarop je bewust schakelt, en de invloed die dat heeft op je gedrag. Dat is eigenlijk het moment precies voordat je gaat in- of uitzoomen. Dat aspect maakt het verschil, heb ik gemerkt in mijn coachingstrajecten. Het is een mentale vaardigheid, een klein element dat een grote impact kan maken als je die vaardigheid beter beheerst. Dat is bepalend, maar van de buitenkant moeilijk waarneembaar, daarom zie ik het als de onzichtbare kracht achter focus en consistentie.

Wat bedoel je er precies mee, het schakelpunt?

Het schakelpunt is het moment waarop je bewust kiest om je focus te verleggen. Je kunt aan de ene kant inzoomen op de actie die je wil ondernemen, en aan de andere kant uitzoomen naar het overzicht dat je soms nodig hebt. Die momenten zijn er continu, in het groot en in het klein. De kleine momenten sturen je dag en zijn wat ik de ‘win-de-dagactiviteiten’ noem, en de grote schakelpunten sturen je koers. Dat zijn de grotere transformaties, de grotere veranderingen in je focus. Wat ik merk in mijn coachingstrajecten, is dat de meeste mensen die momenten die schakelmomenten niet of onvoldoende herkennen. En als je ze niet herkent, kun je ze ook niet benutten. Het gevolg is dat deze mensen blijven hangen in hun actiemodus zonder overzicht te houden. Of dat ze wel overzicht hebben maar moeite hebben om consistent in actie te komen.

Je beschrijft drie typen mensen in je boek, de visionaire denker, de gedreven doener en de flexibele schakelaar. Ik dacht eerst dat het derde type jouw voorkeur had, maar dat is niet zo.

Dat zou je inderdaad bijna denken. Maar elk van deze drie typen heeft zijn sterke kanten en zijn valkuilen. Het probleem van de flexibele schakelaar is dat hij ook kan doorschieten in het schakelen en alles tegelijk wil doen. Dat werkt niet, want daardoor versnippert de focus. Als je een gedreven doener bent, kun je goed inzoomen en boek je vaak progressie. Maar je moet wel weten wanneer je bewust weer uitzoomt en overzicht creëert. De visionaire denker zit juist veel in zijn hoofd en heeft geweldige ideeën. Hij dient zich wel bewust zijn van het moment dat hij in actie moet komen om die ideeën uit te voeren. Uiteindelijk gaat het om het voorkomen van potentieelpijn, zoals ik dat noem: het gevoel dat je er niet alles hebt uitgehaald. Als ik dat woord, potentieelpijn, voor het eerst laat vallen, begrijpt eigenlijk iedereen wel waar ik het over heb: het knagende gevoel dat er meer inzit dan eruit komt. Vaak ziet het er van de buitenkant allemaal heel mooi uit, maar hebben mensen toch het gevoel dat ze op een ander niveau zouden kunnen spelen zonder meteen veel harder te gaan werken.

Wanneer je over bewust schakelen spreekt, merk je op dat het gaat om het uitschakelen van de automatische piloot. Is dat niet de crux?

Ons brein houdt van automatismen, dus de automatische piloot is comfortabel en kost de minste energie. Die computer in ons hoofd is altijd bezig om energie te besparen, voor als de sabeltandtijger opdoemt en we moeten vluchten. Tegelijkertijd wordt de wereld steeds chaotischer, alles in onze omgeving is erop ingericht om onze aandacht te grijpen en ons af te leiden. Dat maakt het aantrekkelijk om onbewust voor de automatische piloot te kiezen. Als je daaraan toegeeft, zit je vast in een reactief leven, ook de meest ambitieuze mensen die de indruk hebben heel doelgericht bezig te zijn.

Zelf heb je je activiteiten op social media ook teruggeschroefd, zag ik, behalve op LinkedIn en Instagram.

Practice what you preach, zeggen ze toch? Dit boek schrijven maakt daar ook deel van uit. Als ik klanten uitdaag om bewuste keuzes te maken, zoals gericht actief zijn op social media, dan moet ik dat zelf ook doen.

Mensen die bewust schakelen, krijgen een nieuwe identiteit, in jouw woorden. Dat is tegenwoordig een ingewikkeld begrip. Wat bedoel je er precies mee?

Mensen meten zichzelf graag een identiteit aan: de gedreven doener die zichzelf als een harde werker ziet bijvoorbeeld, of de denker, die misschien niet altijd even snel in actie komt en last krijgt van uitstelgedrag. Mensen geloven dat en gaan zichzelf zo zien: ik ben iemand met uitstelgedrag, zo ben ik nu eenmaal. Zo houden mensen hun patronen in stand. Wanneer je de mentale vaardigheid om bewust te schakelen beter leert te benutten, creëer je een nieuw verhaal over jezelf. Zo leer je bewust te leven en te kiezen, en wordt dat je nieuwe identiteit.

Wat heeft het toepassen van je eigen systeem voor jezelf betekend? Je bent jong begonnen als coach, en ergens merk je op dat je bepaalde dingen pas helemaal doorzag toen je al een tijd bezig was.

Ik heb zelf ook lang gedacht dat ik mijn ambities kon bereiken door harder te werken. Mijn initiële neiging is om harder gas te geven en harder te gaan werken. Maar als coach heb ik vrij snel geleerd dat hoe harder ik werk, hoe minder effectief de sessies worden. Als ik zo hard werk dat ik geen ruimte heb om bewust te schakelen, heeft dat een averechts effect. Er is niets mis met hard werken, maar voor ambitieuze mensen ligt daar niet de sleutel naar hun potentieel, eerder hun valkuil. De kernboodschap van mijn boek is dan ook: stop met harder werken, start met bewust schakelen.