Hoge vlucht van Jacqueline Vollebregt – auteur, voormalig KLM-pilote en jarenlang betrokken bij de vliegangsttrainingen van Stichting VALK (www.valk.org) – is een indrukwekkende historische roman waarin persoonlijke groei, moed en vrijheid worden verweven met de harde realiteit van de Tweede Wereldoorlog. Het boek onderscheidt zich door een sterke combinatie van waarheidsgetrouwe elementen, technische details over het vliegen en meeslepende fictie, waardoor het verhaal zowel geloofwaardig is als emotioneel raakt.
Nederlandse pilote
De titel Hoge vlucht is treffend gekozen: het boek verkent niet alleen de letterlijke en figuurlijke hoogten die iemand kan bereiken, maar ook de onzekerheden en valkuilen die daarbij horen. Het verhaal is geïnspireerd op een echte Nederlandse pilote, die na de oorlog op 7 februari 1947 als enige vrouw – te midden van 697 mannen – uit handen van koningin Wilhelmina het Vliegerkruis ontving.
Het verhaal begint in 1939 en volgt het moedige levensverhaal van Ida Veldhuyzen van Zanten, een Nederlandse pilote die tijdens de Tweede Wereldoorlog haar dromen en vrijheid probeert te behouden in een wereld die steeds gevaarlijker wordt. Voor sportvlieger, stewardess en later verzetsstrijder Ida begint het echte leven pas boven de wolken, waar zij haar ultieme gevoel van vrijheid vindt. Vliegen is haar grootste passie.
vrijheid, doorzettingsvermogen en identiteit
Thema’s als vrijheid, doorzettingsvermogen en identiteit vormen de kern van Hoge vlucht. Vollebregt schetst Ida als een gelaagd personage: vastberaden, maar ook kwetsbaar en menselijk. Haar fysieke reis weerspiegelt haar innerlijke ontwikkeling: ze groeit van een ambitieuze jonge vrouw naar iemand die haar eigen kracht en grenzen leert kennen en accepteren.
Daarnaast speelt vrouwelijke emancipatie een belangrijke rol. In een tijd waarin vrouwen binnen de luchtvaart nauwelijks serieus werden genomen, doorbreekt Ida de heersende verwachtingen en groeit zij uit tot een krachtig rolmodel.
Vlucht naar Londen
Ida Veldhuyzen van Zanten werd in 1911 geboren in Hillegom en groeide op in een gezin met meerdere broers. Al vroeg droomde ze ervan stewardess te worden bij de KLM, maar in 1936 werd ze afgewezen. Teleurgesteld besloot ze haar horizon te verbreden en maakte ze, met een erfenis van haar ouders, een wereldreis. Via Amerika, Japan, China, Korea en Indonesië keerde ze uiteindelijk terug naar huis.
Niet veel later vertrok ze voor korte tijd naar Engeland, waar ze in 1938 haar motorvliegbrevet behaalde. Wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt en de Duitse bezetting haar toekomst in de luchtvaart abrupt afsnijdt, staat ze voor een ingrijpende keuze. Ze besluit een riskante reis vanuit bezet Nederland naar Engeland te ondernemen om zich aan te sluiten bij de geallieerde luchtvaartinspanningen.
Twee pogingen om zeilend naar Engeland te ontkomen mislukken, maar via Zwitserland en Spanje slaagt zij er uiteindelijk, samen met enkele anderen, in om in 1942 Londen te bereiken.
Vliegtuigtypen
Een dag na Ida’s aankomst in Engeland wordt ze in The Patriotic School gescreend om vast te stellen dat ze geen spion of saboteur is. Het eindoordeel luidt: ‘Mej. Veldhuyzen van Zanten is een bescheiden meisje dat echter zeker weet wat ze wil. Politiek is zij zeer zeker betrouwbaar.’
Na aanvankelijk werk te hebben gekregen als fotograaf – waarbij ze foto’s van NSB’ers uit Nederlandse kranten vastlegde voor latere berechting – weet ze, ondanks de nodige tegenwerking, via bemiddeling van prins Bernhard toe te treden tot de Air Transport Auxiliary. Daar wordt ze een van de vrouwelijke piloten die verantwoordelijk zijn voor het overbrengen van vliegtuigen van fabrieken naar vliegvelden. Haar droom om te vliegen wordt daarmee werkelijkheid.
Dit werk is echter complex en risicovol. Piloten kregen vaak slechts minimale voorbereiding en moesten verschillende vliegtuigtypen – zoals de Spitfire en de Tiger Moth – beheersen, meestal met niet meer dan een handboek als voorbereiding op hun eerste vlucht met een specifiek type.
historische nauwkeurigheid
Door de intens menselijke portrettering en het gedetailleerde historische decor krijgt de lezer een diepgaand inzicht in Ida’s keuzes, worstelingen en doorzettingsvermogen. De roman combineert historische nauwkeurigheid met een meeslepende vertelstijl en spreekt daarmee zowel liefhebbers van geschiedenis als van literatuur aan.
Hoge vlucht is een meeslepende roman, geschreven in een toegankelijke stijl, voor lezers die houden van karaktergedreven verhalen met psychologische diepgang. Jacqueline Vollebregt laat zien dat ‘hoog vliegen’ niet zonder risico is en dat succes vaak gepaard gaat met persoonlijke offers.
Over Louis Thörig
Louis Thörig is verbonden als master- en bachelorthesisbegeleider aan de afdeling Organisatiewetenschappen, Faculteit Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam. Hij was tot 1 augustus 2011 werkzaam als global communications manager op het hoofdkantoor van IOI-Loders Croklaan (www.croklaan.com) in Wormerveer. Hij heeft zijn MBA behaald bij Business School Nederland, de Action Learning MBA.