Rechtsgeschiedenis: hoe recht door de eeuwen is gevormd

Rechtsgeschiedenis is de discipline die bestudeert hoe rechtssystemen, wetten en juridische principes door de eeuwen heen zijn ontstaan en veranderd. Van de casuïstiek van het oude Rome tot de codificaties van de negentiende eeuw en de opbouw van de moderne rechtsstaat: wie het recht van nu wil begrijpen, moet het recht van vroeger kennen.

Of je nu rechtenstudent bent, rechtshistoricus of gewoon nieuwsgierig naar de wortels van ons rechtssysteem — de boeken op deze pagina bieden een veelzijdig overzicht van het vakgebied, zowel in Nederlandstalige als internationale publicaties.

Het Romeinse recht als fundament

Het Romeinse recht vormt de basis van vrijwel alle moderne Europese rechtsstelsels. Willem Zwalve, hoogleraar Historische Ontwikkeling van het Recht aan de Universiteit Leiden, is een van de toonaangevende stemmen op dit gebied in Nederland. Zijn werk verbindt de Romeinse rechtstraditie met de hedendaagse rechtspraktijk.

Internationaal perspectief op rechtsgeschiedenis

Rechtsgeschiedenis is bij uitstek een internationale discipline. Rechtssystemen hebben elkaar over de eeuwen heen diepgaand beïnvloed, en wie de Europese rechtsgeschiedenisbeoefening wil doorgronden, kan niet zonder een brede, vergelijkende blik. De volgende twee werken bieden elk vanuit een eigen invalshoek dat overzicht.

Nederlandse rechtsgeschiedenisbeoefening: codificatie en rechtsontwikkeling

In Nederland heeft de rechtsgeschiedenisbeoefening een lange en rijke traditie. Corjo Jansen, hoogleraar Rechtsgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen en bijzonder hoogleraar Romeins recht in Amsterdam, heeft daar een centrale bijdrage aan geleverd. Hij onderzoekt hoe het Nederlandse en Europese recht zich van de negentiende eeuw tot nu heeft ontwikkeld.

De geschiedenis van juridische faculteiten

De geschiedenis van het recht is ook de geschiedenis van de instellingen die het recht bewaakten en verder ontwikkelden. Jan Lokin, emeritus hoogleraar Romeins recht en rechtsgeschiedenisbeoefening aan de Rijksuniversiteit Groningen en lid van de KNAW, schreef de canonieke geschiedenis van de Groningse rechtsfaculteit.

Strafrecht in historisch perspectief

Weinig rechtsdomeinen laten zo duidelijk zien hoe nauw recht en samenleving samenhangen als het strafrecht. E.J.M.F.C. Broers, universitair docent aan de Tilburg Law School, heeft zich als auteur gespecialiseerd in de geschiedenis van het Nederlandse strafrecht en beschrijft hoe straf en misdaad door de eeuwen heen werden opgevat en geregeld.

Rechtsgeschiedenisbeoefening in de stad: juridische wandelingen

Rechtsgeschiedenisbeoefening hoeft geen abstract academisch verhaal te zijn. Jan Smits, hoogleraar Privaatrecht aan de Universiteit Maastricht, laat in zijn wandelboeken zien hoe eeuwen juridische geschiedenis tastbaar aanwezig zijn in het stadsbeeld. Naast zijn werk staat ook het rechtshistorisch onderzoek naar de lokale rechtspraktijk centraal in het volgende boek.

De rechtsstaat in historisch perspectief

De moderne rechtsstaat is geen vanzelfsprekendheid, maar het resultaat van een langdurig en moeizaam proces. Het is een nog onvoltooide opdracht — en rechtsgeschiedenisbeoefening helpt ons te begrijpen waarom dat zo is en welke kwetsbaarheden er altijd zijn geweest.

Rechtsgeschiedenisbeoefening als sleutel tot het heden

Rechtsgeschiedenisbeoefening is meer dan een terugblik op vergane tijden. Wie de ontwikkeling van rechtssystemen bestudeert, begrijpt beter waarom het recht is zoals het is — en welke keuzes daarin door de eeuwen heen zijn gemaakt. De boeken op deze pagina bieden gezamenlijk een rijke en veelzijdige verkenning van dit vakgebied: van de klassieke oudheid en het Romeinse recht, via de codificaties van de negentiende eeuw, tot de onvoltooide opdracht van de moderne rechtsstaat. Wie het heden wil begrijpen, leest het verleden.