'Wat zoudt gij zonder ’t werkvolk zijn?'

Dit boek is het eerste deel over een geschiedenis van het Nederlandse arbeidsrecht. Het is dus niet dé geschiedenis. Het is de uitleg en benadering van de auteur van wat historisch heeft gespeeld. Bij het schrijven van dit eerste deel zijn verschillende schrijfstijlen gebruikt. Het gaat om de universitaire wetenschapper, de populaire wetenschapper en de activist. Ook is de schrijfstijl van de auteur wel eens journalistiek genoemd. Bij deze verschillende schrijfstijlen gaat het om de leeservaring die dit met zich brengt. Het geschetste beeld van de ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan in het gekozen tijdvak van 1795 tot 1874 vormt het begin van het ontstaan van het arbeidsrecht als een zelfstandig, volwassen rechtsgebied. Na dit eerste deel volgen nog twee delen en wordt een afzonderlijk deel geschreven over de ontwikkeling van de arbeidersbeweging in de loop der tijd. Dit eerste deel begint met een beschouwing waarin de betekenis en waardering van arbeid in de loop der tijd en het ontstaan van een specifiek rechtsgebied, het arbeidsrecht aan de orde is. Bij deze beschouwing is ook aandacht voor een meer algemene inbedding in het economische denken en het effect daarvan op maatschappelijke verhoudingen, wat wil zeggen de samenleving als geheel en daarmee dus ook het recht en meer specifiek het arbeidsrecht, met een uitstap naar de tijd waarin wij nu leven. Daarna volgt in hoofdstuk 2een schets van de ontwikkeling van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden naar een eenheidsstaat in 1795 die is begonnen met een echte revolutie, de Bataafse Revolutie, met de eerste grondwet die wij kennen. In het derde hoofdstuk komt het eerste nationale wetboek aan de orde waarin de loondienstverhouding is geregeld. In hoofdstuk 4 wordt een schets gegeven van de sociaaleconomische ontwikkelingen in de negentiende eeuw. In het daaropvolgende hoofdstuk is een beschrijving gegeven van het zogenoemde ‘dienstbodenregt’. Dit eerste deel eindigt met twee hoofdstukken over heel belangrijke gebeurtenissen op het terrein van het arbeidsrecht met een belangrijke rol voor de wetgever: het afschaffen van het coalitieverbod in 1872 waardoor in feite de basis is gelegd voor de moderne arbeidsverhoudingen en het zogenoemde Kinderwetje van Van Houten uit 1874 waarbij de wetgever een eerste (bescheiden) poging doet om in te grijpen bij sociale misstanden.