Je schreef Vertrouwen met Bart Timmermans en Victoria Houwen. Het bevat wel theorie, maar is toch vooral een praktijkboek met eigen ervarings- en levenslessen.
Klopt, we wilden graag eens laten zien dat de theorie in de praktijk kan werken. Ik werkte in de covid-tijd bij het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Hoe wij de organisatie van de IC hadden ingericht, hielp ons daar uiteindelijk om door de covid-tijd te komen. Ondanks de stressvolle periode bleef ons ziekteverzuim op de IC bijvoorbeeld laag. Dat kwam vooral omdat we onze mensen in de jaren ervoor vertrouwen hadden gegeven. We hadden een organisatie neergezet die voorbereid was op het onverwachte, waarin iedereen eigen expertise kon inzetten. Dat heeft ons in covid echt gered.
Bart Timmermans was in die tijd manager zorg -en bedrijfsvoering op de IC afdeling van het UMC Utrecht. Met Victoria Houwen bouwde hij daar aan een stevig fundament van vertrouwen en veiligheid. Zij bracht haar strategische kennis en ervaring uit prestatie-omgevingen zoals de media in. Victoria enthousiasmeerde ons om ons praktijkverhaal in een boek vast te leggen. Om vanuit de praktijk - met een theoretische basis - te vertellen hoe vertrouwen je door verandering en een lastige periode kan loodsen en ondertussen de gewenste resultaten worden bereikt.
Een van de dingen die jullie in covid redden, was het contact dat jullie buiten het Jeroen Bosch Ziekenhuis zochten, met NOC*NSF en Defensie.
Je zaken op orde hebben betekent ook je netwerk kennen en vertrouwen hebben in dit netwerk. Bijvoorbeeld NOC*NSF. We vroegen hen hoe we om moesten gaan met de warme isolatiekleding die het IC-personeel tijdens covid moest dragen. Hoe doen sporters dat, omgaan met extreme warmte en blijven presteren? Bij NOC*NSF hadden ze daar kennis over en ervaring mee. Defensie leerde ons omgaan met crises die je ook persoonlijk raken. Daarnaast leerden zij ons hoe je na een missie terugkeert naar het normale leven, zoals bij ons na covid.
Ons boek gaat deels over de zorg, maar is ook toepasbaar op entertainment en sport. Eigenlijk op alle sectoren waarin hoge druk wordt ervaren. Om daarin te kunnen floreren moet je een cultuur hebben gecreëerd waarin verandering wordt omarmd. Een cultuur waarin mensen zichzelf elke dag willen verbeteren. Niet top-down georganiseerd. Een cultuur met leiders die signalen oppikken en medewerkers stimuleren zelf initiatief te nemen. Waar medewerkers zichzelf en het team willen blijven ontwikkelen en niet wachten tot de leidinggevende hier opdracht voor geeft.
Dat is allemaal geen rocket science. In de praktijk zie je vaak dat leiders vertrouwen wel benoemen, maar er niet naar handelen. Ze kijken vaak naar input en output-KPI’s en scherpen de verantwoording daarover aan. Maar een focus op throughput en outcome KPI’s is behulpzamer om je doelen mee te bereiken.
Het is een boek over drie V’s: Vertrouwen, Veiligheid en Veerkracht. Toch staat Vertrouwen prominent op de cover. Waarom? En wat zegt de ondertitel van het boek eigenlijk: ‘de magie van een toekomstbestendige organisatie?’
Vertrouwen in jezelf en het team is de basis waarop de rest kan bouwen. Dan volgen veiligheid en veerkracht als vanzelf. In veel organisaties zie je dat de input en output KPI’s belangrijker zijn dan throughput en outcome KPI’s, zoals vertrouwen en veiligheid. Wij willen dat omdraaien; sturen dus op vertrouwen en veiligheid met resultaten als uitkomst. Doe je dat, dan gebeuren er mooie, magische dingen.
Tijdens covid hebben we in het Jeroen Bosch nooit gezegd: we willen het verzuim omlaag krijgen. We hebben omstandigheden gecreëerd waardoor de inzetbaarheid hoog bleef. En daardoor is het verzuim nooit heel hoog geworden. De KPI was in deze niet het verzuim, maar de inzetbaarheid. Vraag jezelf dus af wat je wilt bereiken en stuur op hoe je dit wilt bereiken.
In ons boek hebben we een driefasenmodel ontwikkeld: Fundamentals, Intervention, Legacy. Daarmee kun je komen tot een toekomstbestendige organisatie. Het model begint met een goede analyse. Dat is het fundament. Dat wordt gevolgd door interventies die je gaat monitoren. De interventies die werken borg je. Dat is de legacy. Die cyclus ga je vervolgens steeds opnieuw door. Organisaties zijn in onze ogen veel te kortcyclisch geworden, gericht op kortetermijndoelen en te weinig gericht op de echte inhoud. En op vertrouwen.
Een casus die jullie uitwerken, is die van The Voice en het leiderschap van John de Mol. Als voorbeeld van hoe vertrouwen juist niet als leidend principe gold.
John de Mol zei feitelijk: ‘Daar hebben we toch loketten voor? Daar kun je klagen.’ Dat levert geen vertrouwen op. Dat zijn systemen. In ons boek schrijven we ook: toon je zwakte als leider, leer van situaties en neem de verantwoordelijkheid om iets te veranderen als dit nodig is. Daar krijgt de organisatie vertrouwen en veerkracht door. De Mol had meer zwakte en kwetsbaarheid mogen tonen. Zo keek ik ook zelf naar hoe wij de zorg hadden ingericht. Ik constateerde dat we in de zorg de meeste fouten in de ochtend maken, na een nachtdienst. Benoem je dat, dan kun je er als team ook wat aan gaan doen; zo zijn we aan de slag gegaan met ‘de gezonde nachtdienst’.
In het boek pleiten jullie ook voor dappere leiders en hofnarren.
Die hofnar komt van de CEO van AFAS. Hij zei: ‘Ik wil uitgedaagd worden als ik besluiten neem.’ Hij koos voor een hofnar. Zo geeft hij vertrouwen aan zijn organisatie en ook veiligheid en uiteindelijk veerkracht. Dappere leiders gaan daar eigenlijk ook over. In een complexe wereld moet je je als leider openstellen voor invloeden van anderen. Zoals je medewerkers. Je moet durven vragen om tegenspraak.
Toekomstbestendige organisaties vragen om meer dan een mooi beleidsstuk of een nieuwe strategie ‘Vertrouwen & Veiligheid’... Beleidsstukken hebben geen zin als je je er als organisatie niet naar gedraagt. Ons boek is een pleidooi om middels vertrouwen, veiligheid en veerkracht te bouwen aan toekomstbestendigheid. Dat is geen hogere wiskunde, maar in de praktijk gebeurt het nog veel te weinig. Met alle schade van dien. Door het vanuit de praktijk te vertellen en handvatten te bieden, willen we mensen uitdagen zelf verandering in handen te nemen.
Wil je bouwen aan een organisatie waarin vertrouwen, veiligheid en veerkracht écht leidend zijn? Lees Vertrouwen - De magie van een toekomstbestendige organisatie en ontdek hoe je dat concreet aanpakt. Bestel het boek bij Managementboek en zet vandaag de eerste stap.