Een van de beste boeken waar ik het afgelopen jaar aan heb gewerkt, is Fawning van dr. Ingrid Clayton. Het is een boek dat zoveel inzicht geeft. Er is al aardig wat bekend over trauma en welke invloed dat heeft op je leven, maar Fawning voelt als het ontbrekende puzzelstukje.
Iedereen kent wel de drie reacties op stress of trauma: vechten, vluchten en verstijven. Maar wist je dat er nog een vierde reactie is? In het Engels wordt dit fawning genoemd, wat iets betekent als pleasen of vleien. Maar dat dekt de lading niet helemaal. Het houdt in dat je jezelf steeds aanpast aan de behoeftes en verwachtingen van anderen, waardoor je jezelf meer en meer kwijtraakt.
aangeleerd gedrag
Je loopt continu op je tenen om anderen te pleasen, vermijdt conflicten, neemt de schuld op je en cijfert jezelf helemaal weg. Het verklaart waarom je voor anderen zorgt terwijl dat ten koste gaat van jezelf, waarom je werk blijft doen dat je niet leuk vindt of steeds weer in een ongezonde relatie belandt – zelfs wanneer het voor anderen zo duidelijk is dat je zou moeten vertrekken.
Herkenbaar? Het vernieuwende van dit boek is dat het laat zien dat dit gedrag vaak een reactie is op trauma. Het is dus aangeleerd gedrag, dat je hebt ontwikkeld omdat het je ooit veiligheid bracht. Het was dus heel nuttig, maar het kan nu tegen je werken omdat je steeds over je eigen grenzen gaat.
werksituaties
Ook in werksituaties kun je fawnen. Je bent een echte teamplayer en cijfert jezelf weg. Je werkt over zonder compensatie en vraagt niet om opslag. Je neemt extra klussen aan, ook als je agenda vol zit. Je komt niet op voor je eigen waarden in een ongezonde werksituatie. En je blijft in een baan die eigenlijk helemaal niet bij je past. Dit leidt tot overbelasting en stress.
Dit boek geeft je inzicht in je patronen en het kan bevrijdend werken om te zien dat je gedrag geen teken van zwakte is, maar een slimme overlevingsstrategie uit het verleden. Daarnaast helpt Clayton je om die patronen te doorbreken en stappen te zetten richting herstel. Ze leert je je grenzen weer te voelen, meer ruimte in te nemen en opnieuw verbinding te maken met jezelf.
Fawning zit vol herkenbare ervaringsverhalen, de nieuwste wetenschappelijke onderzoeken, helpende inzichten en praktische handvatten om aan de slag te gaan. Het is zo’n boek dat na het lezen daadwerkelijk iets in beweging zet. Daarmee is Fawning niet alleen persoonlijk relevant, maar ook van grote waarde in een professionele context.
Nienke Wieldraaijer is acquirerend redacteur non-fictie bij A.W. Bruna Uitgevers.