Tijdens een werkdag hebben we tientallen kleine contactmomenten. Je loopt een collega tegen het lijf bij het koffieapparaat, komt binnen bij een vergadering, stuurt een berichtje via Teams of reageert op een idee in een overleg. Die momenten duren vaak maar een paar seconden, maar hebben meer invloed op hoe mensen zich voelen dan we meestal beseffen. Voel ik me gezien of genegeerd? Mag ik hier mezelf zijn of houd ik me liever stil? Wordt mijn bijdrage gewaardeerd? Hoor ik erbij? Ons brein beantwoordt die vragen voortdurend.
Toch besteden organisaties opvallend weinig aandacht aan deze dagelijkse interacties. We richten ons liever op grote oplossingen van bovenaf: teamdagen, heisessies, coachingstrajecten en themaweken. Maar veel van die losse initiatieven veranderen niet wat er in de samenwerking zelf gebeurt. Cultuur ontstaat uiteindelijk niet tijdens een teamuitje of inspiratiesessie. Cultuur ontstaat op dinsdagmiddag. In vergaderingen. In wandelgangen. In de manier waarop collega's elkaar behandelen wanneer niemand speciaal oplet.
Daarom schreven wij Micromomenten. Een micromoment is een klein gebaar dat iemand laat voelen: ik zie je, ik waardeer je of je hoort erbij. Dat kan zo simpel zijn als een collega even actief betrekken bij een gesprek, iemand bedanken voor een bijdrage of even doorvragen wanneer iemand stil blijft. Juist omdat micromomenten klein zijn, wordt hun waarde vaak onderschat. Maar cultuur verspreidt zich precies daar: tussen mensen, in gedrag. In routines die elke dag opnieuw een verhaal vertellen: zo doen we het hier en zo hoor jij je hier te gedragen.
Iedereen kan het verschil maken
Juist daarom zijn micromomenten interessant voor iedereen die in een team werkt. Je hoeft niet te wachten op toestemming van bovenaf om iets te doorbreken. Iedereen kan de eerste stap zetten om de samenwerking in een team te verbeteren. Niet naast het werk, maar gewoon tijdens het werk. Niet met nieuw budget, maar met kleine gebaren die niets kosten en toch veel kunnen veranderen.
De kracht van micromomenten zit daarbij in herhaling. Kleine acties tellen op en vormen samen een nieuw verhaal over wat voor collega je kunt zijn. Ze werken door in relaties en laten langzaam een andere wind waaien in jullie samenwerking. Bovendien werken micromomenten aanstekelijk. Een vriendelijke actie lokt makkelijker een volgende uit. Iemand die ruimte krijgt, geeft die ruimte sneller door. Iemand die zich gezien voelt, ziet een ander eerder staan.
Niet nog meer praten, maar doen
Daarbij komen in Micromomenten de twee werelden van de co-auteurs samen. Esther werkte meer dan vijfentwintig jaar met organisaties aan onderwerpen als bias, inclusie en leiderschap en zag van dichtbij hoe cultuurverandering vaak wordt aangepakt. Emmalotte specialiseerde zich in gedragsverandering en gewoontevorming.
Samen kwamen we tot dezelfde conclusie: cultuur verandert niet door wat organisaties af en toe organiseren, maar door wat mensen elke dag doen. Juist de routines die we jarenlang over het hoofd hebben gezien, vormen het vertrekpunt voor verandering. Niet door nóg een goed voornemen, maar door kleine acties die vaak genoeg worden herhaald om een nieuwe gewoonte te worden. Niet door er nog meer over te praten, maar door het simpelweg te doen.
Verandering kan dus bij jou beginnen. En gelukkig zit het talent dat we daarvoor nodig hebben al in ons allemaal. Denk maar aan onze neiging om onze adem in te houden als we zien dat een ander iets spannends doet. Aan de opluchting van een collega die automatisch een glimlach op ons gezicht brengt. Of aan dat gevoel ergens in je buik dat je vertelt dat een grap eigenlijk niet zo leuk is. We moeten alleen weer leren om gebruik te maken van die momenten die ons elke dag omringen en ze om te zetten in gedrag. Juist op de dinsdagmiddag. Daar, in die micromomenten, ligt het verschil.
Benieuwd hoe kleine dagelijkse interacties een grote invloed hebben op samenwerking, betrokkenheid en inclusie? In Micromomenten laten Esther Mollema en Emmalotte Smit zien hoe iedereen direct kan bijdragen aan een sterkere teamcultuur. Bestel het boek bij Managementboek en ontdek welke kleine acties het grootste verschil maken.
Over Esther Mollema
Esther Mollema is auteur en veelgevraagd spreker over leiderschap, inclusief werken en de impact van onbewust gedrag. Haar ervaring en herkenbare praktijkvoorbeelden vormen de ruggengraat van Micromomenten.
Over Emmalotte Smit
Emmalotte Smit is expert in hoe mensen en teams zichzelf betere gewoontes kunnen aanleren. Zij helpt teams om van de juiste micromomenten nieuwe gewoontes te maken die het team nóg beter maken. Daarnaast schrijft ze als journalist over de tijdsgeest en digitalisering.