‘De menotransformatie biedt kansen, voor jou én voor je organisatie’

Voor wie heb je Menotransformatie geschreven?

Voor elke professional die met werk en overgang te maken kan krijgen, zodat iedereen weet wat er kan spelen bij vrouwen in de leeftijdscategorie van ongeveer 40 tot en met 55 jaar. Van bestuurders en adviseurs tot werkgevers en leidinggevenden. Naast dat je wilt weten wat er speelt op de werkvloer, zit niemand natuurlijk te wachten op uitval en een verminderd werkvermogen, helemaal niet in deze tijd van arbeidsmarktkrapte. Daarom deel ik in mijn boek hoe je een overgangsvriendelijk werkklimaat creëert waarmee je het arbeidspotentieel van vrouwen in deze levensfase juist optimaal benut.

En ik heb het natuurlijk ook geschreven voor vrouwen - niet alleen oud, ook jong - zodat ze weten wat er gaat spelen en hoe hiermee om te gaan. Ook om te voorkomen dat je door een misdiagnose in het verkeerde traject beland voor bijvoorbeeld een burn-out of depressie, terwijl je eigenlijk kampt met forse overgangsklachten. Iets wat regelmatig voorkomt.

Waarom heb je gekozen voor de term menotransformatie?

Als het om de overgang gaat merk ik dat er allerlei termen door elkaar worden gebruikt; bijvoorbeeld menopauze, terwijl dat eigenlijk alleen staat voor de allerlaatste menstruatie. Om het hele proces te vangen, bedacht ik menotransformatie. Dit is het persoonlijke ontwikkelingsproces dat tijdens de menofase plaatsvindt, waarbij je als vrouw van vruchtbaar naar niet vruchtbaar gaat en je lichaam een orgaan buitenspel zet – namelijk de eierstokken. Daarbij is het niet alleen een lichamelijke transformatie, ook een mentale. Zo biedt deze levensfase waar elke vrouw doorheen gaat kansen voor persoonlijke ontwikkeling, voor het nemen van regie over je eigen (werk)leven en het ontdekken van nieuwe talenten. Je kunt tijdens deze fase van klacht naar kracht gaan, zoals ik zelf ook heb ervaren.

In je boek omschrijf je ook hoe je bij de oprichting van Menokracht in 2020 niet door iedereen werd toegejuicht…

Ik merkte inderdaad dat de overgang niet per se als ‘sexy’ onderwerp werd gezien waar iedereen om zat te springen. Nog steeds niet overigens. Zo kreeg ik vanuit HR toentertijd reacties als: ‘We gaan toch niet nog meer problemen in het verzuimgebied stoppen? We hebben het al zo druk.’ Terwijl je juist een deel van die vage verzuimproblematiek gaat oplossen door jezelf hierin te verdiepen.

Wat wil je managers meegeven die nog altijd de kop in het zand-techniek hanteren en voor wie de overgang een blinde vlek is?

Het is een grote gemiste kans als je geen oog hebt voor de fase waar zo’n grote groep vrouwen mee te maken krijgt. Dat kun je je ook niet permitteren als organisatie; daarvoor zijn er simpelweg te weinig mensen op de arbeidsmarkt. Bovendien loop je hierdoor ook een hele grote groep mis die juist heel veel te bieden heeft. Mijn boodschap is dan ook: open je ogen en lees je in, waar gaat de menofase over? Zorg dat je op de hoogte bent van wat er kan spelen, verplaats je in die vrouwen en heb oog voor deze groep.

Merk je bijvoorbeeld dat een medewerker zich ineens meer terugtrekt, last heeft zich te focussen en minder productief is dan normaal? Besteed hier aandacht aan en ga vanuit begrip het gesprek aan. Zorg ook voor een werkcultuur waarbij medewerkers zich veilig voelen om dit gesprek met jou als leidinggevende aan te gaan. Als jij je hiervoor openstelt kan dat een hele trouwe medewerker opleveren. Zo blijkt ook uit recent onderzoek van Hardy, Griffiths, Thorne en Hunter uit 2025 hoe belangrijk de organisatiecultuur is voor vrouwen in de overgang.

Vertel!

Vrouwen die hun organisatie als women’s health-friendly ervaren, rapporteren namelijk aanzienlijk minder werkstress en hebben minder last van overgangsklachten als opvliegers en nachtzweten. Daarbij zit het verschil niet alleen in beleid op papier, zoals het aanbieden van een rustruimte of temperatuurregeling, maar vooral in de cultuur. Het belangrijkste is dat je open kunt praten over gezondheid, werkdruk of tijdelijke aanpassingen, zonder dat dit als zwakte wordt gezien. Een cultuur waar collega’s en leidinggevenden vertrouwen creëren als ze zonder oordeel of betutteling begrijpen wat vrouwen doormaken. Een plek waar vrouwen het gevoel hebben: ik mag er zijn, ook in de menofase. Zonder zo’n cultuur maakt beleid geen verschil.

Je komt met Menokracht bij diverse organisaties: waarmee zorg je voor eyeopeners?

Het delen van opvallende onderzoekscijfers als 35 procent maakt loopbaankeuzes als gevolg van ernstige overgangsklachten en 53.3 procent overweegt op vijftigjarige leeftijd met pensioen te gaan. Maar ook persoonlijke verhalen die concreet maken wat voor impact de menofase heeft. 
Stel je bijvooebeeld voor: je bent bezig met het maken van een beleidsplan, voelt een opvlieger aankomen, en raakt afgeleid. Je krijgt het superheet, daarna abrupt heel koud en daar moet je van bijkomen. Dit houd je zo’n 8 minuten van je werk. Hoe zou jij het vinden om dit vier keer per uur te ervaren?

Daarnaast gaan we ook met groepen van tien á vijftien vrouwen in gesprek die door de herkenbare verhalen en het benoemen van de symptomen ineens doorkrijgen; zie je wel, ik ben niet gek. Alleen al die erkenning en weten waar jouw klachten vandaan komen, lucht enorm op.

Zo had ik zelf plotseling enorme angsten, durfde ik bijvoorbeeld geen auto meer te rijden. Niet handig met werk en drie kinderen. Ik herkende mezelf ook helemaal niet, was nooit een bang persoon. Tot ik na jarenlange struggles eindelijk van een gyneacoloog hoorde dat dit een tijdelijke klacht is die vaak gepaard gaat met de overgang. Het voelde echt alsof er een blok beton van mijn schouders viel, wat een opluchting. Ik kan er nog emotioneel door worden...

In jouw boek behandel je ook diverse aansprekende praktijkvoorbeelden, zoals de directeur die ziet hoe zijn vrouw worstelt met de overgang en dat meeneemt in zijn bedrijfsvoering...

Doordat deze directeur thuis zag wat de overgang met zijn vrouw deed, die plotseling ongelukkig thuis zat, kreeg hij zelfcompassie en begrip voor vrouwen in de menofase. Dit heeft ervoor gezorgd dat hij het gesprek in zijn organisatie juist aangaat en hierbij het voorbeeld van zijn vrouw ook aanhaalt. Zo spreek ik gelukkig meer mannen die dit een belangrijk onderwerp vinden en het thema op de werkvloer omarmen.

Je noemt de menotransformatie ook een proces waarin je van klacht naar kracht gaat; wat betekent dat in de praktijk?

Door deze transformatie laat je niet alleen iets los, je gaat ook nieuwe dingen ontdekken. Voor dit krachtdeel is op dit moment alleen helaas nog bijzonder weinig aandacht. Zelfs in de wetenschap is het nog een speld in een hooiberg. Terwijl het wel degelijk onderdeel is van de menotransformatie. Vrouwen gaan andere stappen zetten, doordat ze niet alleen door hun levensfase maar ook door een nieuwe hormonale fase meer ruimte krijgen voor zichzelf. Ze voelen een groeiende behoefte om zich te ontwikkelen en hun talenten te ontdekken. Vrouwen zijn in deze fase ook minder bezig met wat anderen mensen van hun denken en staan hierdoor steviger in hun schoenen.

Wat zie je hiervan terug op de werkvloer?

Vrouwen die meer uitdaging willen en bijvoorbeeld vol zelfvertrouwen voor een senior functie gaan en denken: dit wil ik, dus ik ga ervoor! Daarbij is het ook een creatieve fase waarin vrouwen door bijvoorbeeld een opleiding te volgen hopen te ontdekken wat ze leuk vinden. Dit alles gaat natuurlijk niet van de ene op de andere dag. Daarom helpt coaching heel erg, zodat je vrouwen op maat kunt begeleiden in dat proces van klacht naar kracht.

Tot slot stel je ook dat ervaren vrouwen de mentoren kunnen zijn die jongeren begeleiden en teams sterker maken. Zie je dat veel in de praktijk terug?

Zeker, heel veel. Denk aan vrouwen die al dertig jaar op de verpleegkundige afdeling hebben gewerkt, of op juridische zaken. Door alle kennis en ervaring kunnen zij als mentor voor de nieuwkomers een grote rol spelen. Als jij net komt kijken, is het vaak spannend en kamp je met meer onzekerheid. Dan heb je iets aan een wijze, ervaren vrouw die je aan de hand neemt. Dit kan ook een oplossing zijn voor het huidige hoge verzuim onder de jongere generatie, doordat ze hun struggles kunnen delen bij een mentor over werkprivébalans die hier vanuit eigen ervaring mogelijke oplossingen voor geeft. Hoe mooi is het als de ervaren krachten de jongere generatie helpt en we elkaar zo overeind houden?

Dit zie je bijvoorbeeld ook in het dierenrijk, weet ik dankzij Arjan Postma, boswachter, schrijver en pleitbezorger voor vrouwen aan de macht, juist wanneer de eierstokken niet meer functioneren. Zo zijn het de oma-dieren zoals olifanten en orka’s waarbij wijsheid en levenservaring hun leiderschap enorm waardevol maakt en de overlevingskansen vergroot.
Kortom: hoog tijd voor een positieve maatschappelijke kijk op de menotransformatie. Iets waar niet alleen het dierenrijk, maar ook andere culturen al bekend mee zijn. Zo is de Japanse omschrijving voor deze levensfase konenki, dat betekent jaren van vernieuwende energie. En de periode na de overgang in Thailand wordt omschreven als gouden jaren.