Het was 2014. In een deel van het Oostelijk Havengebied (OHG) van Amsterdam was sprake van flinke overlast door jongeren. Er dreigde verloedering en bewoners uitten tijdens buurtbijeenkomsten hun zorgen. Er moest echt iets veranderen, maar hoe? Het gebied telt circa 21.000 inwoners. Mensen zoeken weliswaar sociale contacten en gezamenlijke activiteiten, maar doen dat steeds minder via traditionele verenigingen of kerken. In de huidige tijdgeest willen zij zelf bepalen of en wanneer zij ergens aan meedoen.
buurtcoöperatie
Zo namen zo’n tien jaar geleden enkele buurtbewoners in het OHG het initiatief om een buurtcoöperatie op te richten, met een duidelijke missie en doelstelling. Inmiddels dragen bewoners actief bij aan een veilige, sociale en duurzame buurt. Vliegwiel voor buurtinitiatieven is een inspirerend en praktisch boek over wijkontwikkeling dat laat zien hoe bewoners, zonder professionele achtergrond, zelf het verschil kunnen maken in hun woonwijk. Het boek richt zich op mensen die betrokken zijn bij hun eigen buurt en op zoek zijn naar manieren om ideeën om te zetten in concrete acties.
praktijkvoorbeelden en casussen
Aan de hand van herkenbare praktijkvoorbeelden en casussen laten Meta de Vries, Monica Schokkenbroek en Petra Hoogerwerf zien hoe samenwerking tussen buurtbewoners kan functioneren als een ‘vliegwiel’. Eenmaal in beweging ontstaat energie, vertrouwen en verdere betrokkenheid. In Vliegwiel voor buurtinitiatieven geven de auteurs veel aandacht aan thema’s als eigenaarschap, professionalisering, communicatie en het omgaan met obstakels. Het boek biedt volop inspiratie en praktische handvatten om zelf aan de slag te gaan. Daarmee is het een aanrader voor wie zijn of haar buurt wil versterken en gelooft in de kracht van gezamenlijke inzet.
In beweging
Het vliegwiel kwam daadwerkelijk in beweging met de BuurtTops: de eerste in 2019 en de tweede in 2025, beide met ruim 200 deelnemers. Buurtbewoners kwamen bijeen om hun dromen en plannen voor de toekomst van het OHG te delen. Dat resulteerde in een rijke oogst aan initiatieven op het gebied van duurzaamheid, zorg, cultuur en activiteiten voor kinderen.
In het verlengde daarvan werden meerdere keren per jaar Eettafels georganiseerd, waar buurtgenoten tijdens een gezamenlijke maaltijd met elkaar in gesprek gingen over thema’s die voor de buurt belangrijk zijn. De Eettafels bleken een groot succes en trokken steeds meer bezoekers. Op 1 april werd de vereniging Buurtcoöperatie OHG opgericht. Een jaar later opende de vereniging de deuren van de gemeenschappelijke ruimte De Eester. Vanaf dat moment ging de buurtcoöperatie verder onder de naam De Eester.
kernwaarden
De Eester is gebouwd op vertrouwen, betrokkenheid en de vrijwillige inzet van bewoners. De zes vastgestelde kernwaarden helpen om ook de komende vijf jaar op koers te blijven:
- Bewoners staan centraal en worden serieus genomen.
- Mensen voelen zich welkom en gezien.
- Het is er plezierig en open-minded.
- We delen informatie, spullen en kennis met elkaar.
- We zijn zorgzaam en kijken naar elkaar om.
- We zijn creatief, positief en denken in mogelijkheden.
Een groot voordeel is dat binnen De Eester een brede mix aan expertises aanwezig is, variërend van bestuurlijke en communicatieve vaardigheden tot technische en financiële kennis.
Initiatieven
Een belangrijke succesfactor voor de vele initiatieven is het onderhouden van goede contacten met gemeentelijke ambtenaren in Amsterdam, projectadviseurs bij vermogensfondsen en ondernemers uit de buurt. De Eester blijft daarbij trouw aan haar kernprincipe: weg met bureaucratisch gedoe, doen wat echt effect heeft.
Zorg- en welzijnsactiviteiten staan bij De Eester niet los van elkaar. Buurtbewoners met een zorgvraag zijn vaak minder mobiel en kunnen gebruikmaken van de BuurtBel en/of de Eestermobiel. Dat is een klein elektrisch voertuig dat wordt bestuurd door een buurtgenoot. Mensen die moeilijk ter been zijn of een beperking hebben kunnen er een beroep op doen. De Eestermobiel is aangeschaft met bijdragen van onder meer een vermogensfonds, een zorgorganisatie, de gemeente Amsterdam en sponsoring vanuit een winkelcentrum.
In de afgelopen tien jaar is het gebruik van de BuurtBel sterk gegroeid en uitgegroeid tot een groot succes. Tegelijkertijd vraagt deze groei inmiddels om meer structuur en om nauwere samenwerking met professionele zorgverleners.
Hoogtepunt
De noodzaak tot verdere professionalisering deed zich vooral voor binnen ondersteunende functies, zoals IT-infrastructuur, communicatie, HR-beleid en financiële administratie. Een belangrijke stap in de ontwikkeling van de groeiende buurtcoöperatie was de aankoop van buurtruimte De Eester in december 2022. Om de juridische aspecten van deze aankoop goed te borgen, werd een stichting opgericht. Voor de financiering werden vervolgens Eester-obligaties uitgegeven, die door buurtbewoners konden worden aangeschaft. Het proces kende een voorzichtige start, maar resulteerde uiteindelijk in een succesvolle afronding.
meer initiatieven
Sinds 2017 maakt de buurtcoöperatie haar eigen Eesterkrant, die regelmatig verschijnt en door veertig buurtbewoners huis-aan-huis wordt verspreid bij circa 11.000 adressen. In de loop der jaren zijn steeds meer initiatieven ontstaan, zoals de Eester Imps, die bijdraagt aan de sociale en culturele ontwikkeling van kinderen. Deze initiatieven worden in het boek uitgebreid beschreven, soms inclusief de toegepaste aanpak.
Anno 2025 is het oorspronkelijke buurtinitiatief uitgegroeid tot een volwaardige non-profitorganisatie. De Eester bestaat inmiddels tien jaar. De Toekomstagenda 2025–2030 fungeert als leidraad voor toekomstige speerpunten en verdere organisatieontwikkeling.
Tot slot laat Vliegwiel voor buurtinitiatieven zien hoe buurtcoöperatie De Eester – van, voor en door bewoners – te werk gaat, boordevol praktische tips. Het gedachtegoed dat in het boek wordt verwoord, biedt een blauwdruk en inspiratie voor andere wijken. Zet dus je eigen buurt in beweging!
Over Louis Thörig
Louis Thörig is verbonden als master- en bachelorthesisbegeleider aan de afdeling Organisatiewetenschappen, Faculteit Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam. Hij was tot 1 augustus 2011 werkzaam als global communications manager op het hoofdkantoor van IOI-Loders Croklaan (www.croklaan.com) in Wormerveer. Hij heeft zijn MBA behaald bij Business School Nederland, de Action Learning MBA.