Creativiteit is volgens Elleke van Gelder meer dan het oppervlakkig bedenken van originele ideeën of leuke werkvormen. In haar boek Creatieve vuurkracht gaat het er vooral om bestaande structuren, gewoonten en denkpatronen te doorbreken. De status quo in organisaties bestaat uit gewoonten, regels en structuren die hen in stand houden. Deze ingesleten patronen zijn vaak onbewuste gedragingen die in de loop van de tijd zijn gevormd en verandering tegenhouden. De auteur leert deze patronen herkennen en ze te doorbreken met lef om te vernieuwen en de bereidheid om het bekende in te ruilen voor het onbekende. Daar zit volgens haar de kracht van creativiteit bij het aanpakken van complexe vraagstukken.
vier delen
Creatieve vuurkracht bestaat uit vier delen. Eerst zet Van Gelder creativiteit in een breder perspectief en ontwikkelt ze een uitgebreidere definitie als basis voor creatieve vuurkracht. Vervolgens helpt ze ons onszelf opnieuw uit te vinden en te ontdekken wie we zijn als creatieve persoonlijkheid en waar ons potentieel ligt. Daarna nodigt ze ons uit om aan de slag te gaan met creativiteit in onze organisaties, zodat we inzicht krijgen hoe we de status quo kunnen uitdagen en de ingesleten patronen kunnen doorbreken. In het laatste deel helpt ze creativiteit tot een wezenlijk onderdeel van ons werk te maken, zodat we de mogelijkheden leren onderkennen om creativiteit de juiste plek te geven in onze organisaties.
complexe vraagstukken
Creativiteit is naast het bedenken van nieuwe ideeën vooral een kracht voor positieve verandering en duurzame impact. Het is een concept dat we serieus moeten nemen omdat het ons helpt beter met complexe vraagstukken om te gaan. Creativiteit helpt vertrouwde patronen te doorbreken en zaken op een andere manier te bekijken. Het gaat om proberen, ontdekken, experimenteren, falen en de gewoonte om causale relaties en mogelijkheden voor alternatieve scenario’s te onderzoeken en te begrijpen.
Bij complexiteit is het belangrijk om bestaande omstandigheden en patronen niet voor lief te nemen, maar juist om ons voor te stellen hoe dingen anders zouden kunnen zijn als ze niet op een conventionele manier worden aangepakt.
Kaders en patronen doorbreken
Creativiteit betekent daarom dat we bereidheid en verantwoordelijkheid tonen om de bestaande status quo uit te dagen en vertrouwde kaders en conventionele patronen te doorbreken. Het doel hierbij is positieve verandering en duurzame impact te stimuleren bij complexe vraagstukken. De auteur gebruikt een versie van het Cynefin Framework van Dave Snowden om problemen te kunnen onderscheiden in duidelijke, gecompliceerde, complexe en chaotische vraagstukken, die ieder voor zich een eigen aanpak nodig hebben.
persoonlijke vragenlijst
Van Gelder vraagt vervolgens een persoonlijke vragenlijst in te vullen om inzichtelijk te maken waar ons creatieve potentieel zit. Hiermee gaan we na welke kenmerken van creativiteit bij ons passen en hoe ze meer of minder bij ons tot uiting komen. De kenmerken krijgen ieder een tegenpool, waardoor acht continua ontstaan, waarop we kunnen scoren waar we staan op het gebied van creativiteit. De volgende stap is dan om uit te vinden waar de meeste potentie zit om de status quo binnen onze organisaties uit te dagen. Simpelweg door de eigen organisatie ook te plotten op de acht continua en te kijken hoe de (dis)balans tussen het ik en de eigen organisatie op de acht continua uitpakt. We kunnen op drie manieren beweging krijgen in de status quo. De auteur werkt in vier hoofdstukken uit hoe we de creatieve kant kunnen verzwaren, de conservatieve kant kunnen verleiden of door het kantelpunt tussen beide kunnen verschuiven. In het laatste deel komt het opnieuw integreren van creativiteit in ons dagelijks werk aan bod.
Creatieve vuurkracht is een verfrissend boek dat op heldere wijze uiteenzet wat creativiteit in brede zin is, wat het belang ervan is bij exponentieel groeiende complexiteit en hoe we het creatieve vuur bij onszelf en binnen onze organisaties kunnen aanwakkeren.