Waarom stagneren grote transities zoals de circulaire economie? In Transitie van betekenis onderzoekt Jan Jonker hoe we via een nieuw maatschappelijk contract écht kunnen samenwerken aan duurzaamheid en biodiversiteit. Het is een visueel indrukwekkend boek dat dwingt tot diepe reflectie, al vraagt de schrijfstijl de nodige inspanning van de lezer.
Bouwen aan een nieuw maatschappelijk contract
Hoe gaan we om met de enorme uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, circulariteit, biodiversiteit en leefbaarheid? In Transitie van betekenis laat Jan Jonker zien dat deze vier thema’s onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Zijn centrale boodschap is dat de huidige aanpak van transities niet werkt omdat we vasthouden aan oude manieren van denken. Hij stelt dat we de stap moeten zetten naar een nieuw maatschappelijk contract.
Collectieve waardecreatie
Het sterkste deel van het boek is het laatste deel: het organiseren van collectieve waardecreatie. Jonker legt uit dat we transities niet kunnen oplossen binnen de muren van één bedrijf of organisatie. Het gaat om het organiseren van collectieve waardecreatie binnen de grenzen van onze planeet. Dit betekent dat we moeten leren hoe we waarde creëren die niet alleen financieel is, maar ook ecologisch en sociaal. In Deel III biedt hij echt een nieuw perspectief: Jonker verschuift de aandacht van individueel gewin naar wat we als collectief nodig hebben om deze vier grote opgaven aan te pakken.
Theorie en schrijfstijl
Ik ben eerlijk: dit is geen makkelijk boek. De schrijfstijl van Jonker is behoorlijk theoretisch en intellectueel uitdagend. Er worden veel complexe termen en formuleringen gebruikt, waardoor de tekst niet altijd even toegankelijk is. Je moet het boek echt in kleine stukjes lezen om de inhoud goed te begrijpen. Wat ik persoonlijk miste, waren meer concrete voorbeelden en best practices uit de praktijk. Zonder die praktijkverhalen blijven de ideeën soms wat zweven en is het lastig om te zien hoe je dit morgen direct kunt toepassen.
Kijken en begrijpen
Wat het boek echter heel aantrekkelijk maakt, is de vormgeving. Het is een prachtig uitgevoerd hardcoverboek met bijna zeventig afbeeldingen en schema’s. Deze visuele ondersteuning helpt enorm om de zware materie begrijpelijk te maken. Het is daardoor niet alleen een leesboek, maar ook een inspirerend bladerboek dat je helpt de complexe samenhang tussen de verschillende transities te zien.
Mijn oordeel
Transitie van betekenis biedt een zeer grondige analyse van de transities waar we middenin zitten. Het laat duidelijk zien dat technologie alleen niet de oplossing is. Het gaat vooral om de manier waarop we samenwerken. Het boek is zeer relevant voor beleidsmakers en ondernemers die zich willen verdiepen in het achterliggende denken van maatschappelijke verandering. Je moet wel bereid zijn om geduldig door de theorie heen te werken om de waarde ervan te ontdekken.
Pak dit boek er daarom bij op momenten dat je behoefte hebt aan verdieping, en laat de vele afbeeldingen en schema’s je helpen om de complexe boodschap stap voor stap te begrijpen.
Over Timon Flikweert
Timon Flikweert is CEO van Perfecta Systema en auteur, bekend van Patroonlogica I: Fundament (2025), Emotionele Oneindigheid (2025) en Overpeinzingen: Levende Woorden & Grootse Gedachten (2022). Zijn expertise ligt in organisatieontwikkeling en overheidsmanagement.