Kritisch denken voor probleemoplossers heeft 182 pagina’s, afmeting 16,1 x 23,9 x 2 cm. Voor het papier is gebruik gemaakt van hout afkomstig uit duurzaam beheerde bossen. Eerste druk, uitgebracht in 2025 door uitgeverij Boekscout Soest.
Het omslag ziet er prima uit, met rustige kleuren en een generieke maar aansprekende afbeelding op de voorkant en een auteursfoto met expertstatus op de achterkant.
Boeken over denken
Ik hou van boeken over besluitvorming, creatief- en kritisch denken. Zo las ik Omdenken, Design Thinking en Het bestverkochte boek ooit (met deze titel). Deze boeken vormden mijn denken. Ik hoop dat Kritisch denken voor probleemoplossers mijn basishouding verder versterkt.
Het doel van dit boek is verwerkt in de ondertitel: Verbluffende resultaten behalen met personen, processen en plannen. Het is, zo staat elders, bedoeld om mij in staat te stellen scherper te redeneren, slagvaardiger te beoordelen, geloofwaardiger te overtuigen en betere resultaten te boeken.
Van Minden heeft de neiging om zijn doel negatief te benaderen. Hij benadrukt dat je moet wapenen tegen wat anderen vinden. Of eigenlijk: waarvan ze je proberen te overtuigen. Dat voelt wat vijandig - volgens mij is de wereld geen slechte plaats en zijn anderen er niet vanzelfsprekend op uit om mij onwaarheden op te dringen.
Doelgroep
Op de achterflap staat: ‘Managers en andere functionarissen moeten vrijwel dagelijks problemen oplossen (dat geldt eigenlijk voor iedereen…)’.
Ook met de inleiding wordt de doelgroep niet heel duidelijk. Van Minden begint goed met het kopje Voor wie vooral. Daaronder somt hij tien doelgroepen op en sluit af met een tekstkader dat stelt dat iedereen zich de vaardigheid van kritisch denken eigen kan maken.
Van Minden neemt een risico met een brede doelgroepbeschrijving. Lezers uit elk van de tien groepen kunnen zich minder bijzonder voelen, omdat de andere negen ook onderdeel zijn van de lijst.
Een van de - ongeschreven - regels voor managementboeken is die van focus. Je doelgroep moet duidelijk zijn, minder focus betekent minder impact. Een bruikbare oplossing is de focus te verleggen naar het onderwerp en helemaal geen doelgroep te noemen.
Wat zijn de kernpunten?
Van Minden geeft in Kritisch denken voor probleemoplossers een aantal lessen over kritisch denken. Zijn uitgangspunt is dat je niets direct voor waarheid moet aannemen.
Ook promoot hij nieuwsgierigheid, vragen stellen en aannames toetsen. Over aannames geeft Van Minden bijvoorbeeld goede tips. Hij schrijft over het herkennen en bestrijden van generalisaties - Je weet pas echt of ze in alle Amsterdamse winkels Engels spreken, als je het gecontroleerd hebt.
Belangrijk uitgangspunt in dit boek is dat logica los moet staan van emoties. Goede besluiten hebben een rationele onderbouwing. Van Minden neemt nadrukkelijk afstand van intuïtie als basis voor besluiten. En dat is terecht, want sinds Daniel Kahnemans Thinking, fast and slow weten we dat intuïtie goed voelt, maar de plank mis slaat.
Bereikt het zijn doel?
Een boek over kritisch denken wint aan zeggingskracht als het een duidelijke structuur combineert met een heldere, objectieve stijl. Dat vergroot retentie en daarmee de kans op gebruik.
Naar mijn mening haalt dit boek die standaard niet. Dat ligt vooral in de defensieve houding en een gesloten schrijfstijl. Doorheen dit boek vind ik de beschrijvingen en uitleg beperkt, alsof ik al behoorlijk wat kennis moet hebben van achtergronden en mogelijkheden.
Over verwachting en doel: dit is niet het boek waarop ik hoopte. De onderwerpen zijn er, maar komen onvoldoende tot hun recht.
Kritisch denken heeft te maken met onafhankelijk een mening vormen. Toch heb je anderen nodig om informatie te krijgen, te toetsen en te delen. Gebruik daarom Kritisch denken voor probleemoplossers het liefst als aanleiding voor een gesprek. Kritisch of niet, het wordt vast leuk.
Over Hans de Witte-van Mierlé
Hans de Witte - van Mierlé werkt als adviseur op het gebied van werkhervatting en re-integratie. Hij heeft ervaring als coach en trainer.