Een goede titel belooft een goed boek. Met de - wat mij betreft - briljante titel Staan en opvallen legt Julia Wouters de lat hoog voor haar nieuwe boek. De ondertitel luidt: hoe je als vrouw je plek verovert en toch jezelf blijft.
Waar het boek van Wouters over gaat, is niet hoe je als vrouw door aanpassing succesvol wordt in de mannenwereld, maar hoe je krachtig je rol vervult door authentiek te blijven in de huidige maatschappij. Boeken over aanpassing, zoals Nice Girls Don't Get the Corner Office van Lois P. Frankel, zijn er al voldoende geschreven en houden wellicht juist het probleem in stand.
spindoctor
Ik ben fan van de podcast van ‘spindoctor Julia’, en daarom las ik haar boek. Bij de inleiding realiseer ik me dat dit boek primair voor vrouwen bedoeld is. Ik voelde me daardoor even een man die mag meeluisteren in een gesprek tussen vrouwen over hoe zij het patriarchaat, waar wij nog steeds in leven, ervaren.
Dit is waar het eerste deel van het boek over gaat. Wouters beschrijft de plek van vrouwen in historisch perspectief en wat de verschillende feministische golven hebben gebracht. De eerste golf draaide om politieke en juridische gelijkheid: denk aan stemrecht, toegang tot onderwijs en het recht op eigen bezit en inkomen. De tweede golf draaide om sociale en culturele gelijkheid. Daarbij gaat het onder meer om abortusrecht, gelijke beloning en de strafbaarstelling van verkrachting binnen het huwelijk (pas sinds 1991!).
onderzoeksmateriaal
Maar sociologisch en sociaal-psychologisch bestaat het patriarchaat nog steeds. Wouters levert daarvoor een indrukwekkende hoeveelheid voorbeelden en onderzoeksmateriaal aan. In wetten en regels is inmiddels veel geregeld, maar sociaal-cultureel staan vrouwen nog steeds op achterstand. Juist doordat door de feministische golven veel van de ‘systeemfouten’ formeel zijn opgelost, wordt dit - als je als vrouw nog steeds niet je gelijkwaardige plek kunt innemen - al snel als een individueel probleem of persoonlijk falen geframed.
autoriteitskloof en de empathiekloof
In een aantal hoofdstukken beschrijft ze sociologische en sociaalpsychologische fenomenen. Over vooroordelen die mannen, vrouwen en ook zijzelf (ze plaatst zichzelf nadrukkelijk niet buiten de wetenschap en de maatschappij) hebben over mannen en vrouwen. Over de autoriteitskloof en de empathiekloof. Over hoe de wijze van opvoeden een rol speelt en hoe cultureel ingesleten patronen in gezinssystemen doorwerken.
Ze laat ook zien hoe mannen zelf in stereotype rollen worden gedrukt door het patriarchaat - en hoe dat hen, vaak onbewust, verleidt om vrouwen in hun stereotype rol te houden. En waarom figuren als Andrew Tate daardoor voor sommige jonge mannen zo’n aantrekkingskracht hebben.
confronterend en ongemakkelijk
Dit eerste deel is inzichtgevend, confronterend en voor mij als mannelijke lezer ook wat ongemakkelijk. Niet omdat het boek van Wouters een aanklacht tegen mannen is - integendeel zelfs - maar omdat zij scherp blootlegt welke verantwoordelijkheid mannen hebben in de ruimte die er is voor vrouwen. Staan en opvallen is wat mij betreft een must read voor iedere (opgroeiende) man.
De schrijfstijl van Wouters heeft de toon die we onder andere van haar kennen uit podcast De Spindoctors: feitelijk, persoonlijk, gelaagd en doordacht - met een heerlijke dosis humor.
Wouters voert een aantal vrouwen op die op inspirerende wijze hun plek innemen op basis van authenticiteit: journalisten Sheila Sitalsing en Abigail Norville, Inge Bryan (voormalig politiechef), Sylvana Simons, vredesonderhandelaar Fleur Ravensbergen en minister van VRO Eleanor Boekholt-O’Sullivan.
beeldvorming
De omschrijving van de overtuigingen en gedragingen van deze vrouwen vormt de overgang naar het laatste deel van het boek. Hierin beschrijft Wouters manieren om je authenticiteit te vergroten. Hoe om te gaan met bescheidenheid. Hoe vorm te geven aan het bouwen van een netwerk, het creëren van een bekrachtigende omgeving en zelfwaardering. Hoe je werkt aan de beeldvorming over jezelf - want als jij het niet doet, doen anderen het voor je. En hoe belangrijk het is dat vrouwen én mannen bondgenoten zijn in dit proces van werkelijke inclusie van vrouwen en vrouwelijke kwaliteiten.
In dit laatste deel is de uitgebreide ervaring die Wouters heeft als spindoctor en coach duidelijk voelbaar. Ze vertaalt die ervaring ook naar praktische handvatten en oefeningen.
Wouters schreef met Staan en opvallen een belangrijk boek. Een pleidooi en aanmoediging voor vrouwen om ongegeneerd zichzelf te zijn. En voor mannen een eyeopener: hoe hard we de kwaliteiten, die vrouwen vaak meer dan mannen meebrengen, nodig hebben in onze maatschappij en organisaties, en welke rol mannen daarin ook of juist hebben.
Over Ward Grootens
Ward Grootens is Trainer en Coach op het gebied van (Persoonlijk) Leiderschap. Daarnaast is hij auteur en Podcast-host. In zijn werk put hij uit zijn achtergrond in oa HRM, Organizational Behavior Management, Systemisch Werk en Neuro Linguïstisch Programmeren. Hij brengt door middel van zijn werk zowel individuele leiders als organisaties in beweging.