Veranderen voor de toekomst bundelt vijfentwintig essays over veranderkunde voor vandaag en morgen. Jaap Boonstra en Marjo Dubbeldam presenteren een eclectisch overzicht van inzichten van dertig auteurs die zich inzetten voor een mooiere organisatie- en samenleving. Na lezing overheerst het besef dat grens- en disciplineoverschrijdend werken in de huidige complexe en dynamische wereld pure noodzaak is.
context voor de veranderkundige
In het eerste deel komt aan bod hoe de context voor de veranderkundige is veranderd en wat dat betekent voor nu en de toekomst. Deel twee gaat over veranderen in een ongekende wereld. In een ecosysteemgericht perspectief speelt de natuur een belangrijke rol, naast de mens, evenals het belang van resonantie in een onvoorspelbare omgeving. In deel drie staat samenwerking bij verandering centraal, in netwerken en allianties, en wordt duidelijk hoe je kleinschalig kunt werken aan grote transities. Interactie en betekenisgeving zijn daarbij cruciaal, net als samenwerking tussen organisaties.
samenspel
Deel vier verdiept het belang van samenspel om duurzame verandering praktisch mogelijk te maken. Actieonderzoek en anders kijken naar de werkelijkheid spelen hierin een belangrijke rol. De levende praktijk van veranderen vormt het thema van deel vijf. Daarbij gaat het om het doorbreken van vanzelfsprekendheden en machtsstructuren, het zien van organisaties als levende systemen en het centraal stellen van menselijke interacties. Deel zes benadert veranderen als een relationeel proces, waarin mensen samen betekenis geven, ethische keuzes maken en vrijmoedig spreken. Taal en moed helpen om alternatieve werkelijkheden bespreekbaar te maken.
Anders kijken, denken en doen
Anders kijken, denken en doen staat centraal in deel zeven. De bijdragen roepen op tot het creëren van ruimte voor vertraging, verwondering en openheid voor wat zich aandient. Deel acht beschouwt veranderen als leerproces en schetst de ontwikkeling van de veranderkunde als professie in de afgelopen vijftig jaar: een reis langs kennis, methoden en menselijkheid, waarin het volgen van een eigen pad centraal staat.
vakgebied, professie en ambacht
Het afsluitende hoofdstuk in deel negen behandelt essentiële vragen over veranderkunde als vakgebied, professie en ambacht. Boonstra en Dubbeldam beschrijven vijftien thema’s die van belang zijn voor de toekomst en destilleren daaruit vijf richtinggevende paden: verbinden met maatschappelijke vraagstukken, investeren in interdisciplinair werken, bruggen slaan naar andere wetenschapsgebieden, technologie met positieve impact inzetten en samenwerking zoeken met de kunsten.
nieuwe betekenisgeving
De gezamenlijke auteurs bieden uiteenlopende perspectieven die aanzetten tot meervoudig en systemisch kijken. Veranderen voor de toekomst laat zien dat verschillende manieren van kijken naast elkaar kunnen bestaan. Reflectie helpt om het eigen referentiekader open te stellen en vanuit andere invalshoeken te leren kijken, wat ruimte creëert voor nieuwe betekenisgeving.
Het is onmogelijk om in een beknopte recensie volledig recht te doen aan alle auteurs en perspectieven in Veranderen voor de toekomst. Duidelijk is wel dat het een genot is om te lezen: de hoofdstukken zijn toegankelijk geschreven en juist de veelheid aan invalshoeken, kennis en inzichten maakt het tot een rijk en waardevol boek.