Het boek Langetermijndenken in beleid, met de ondertitel De gids voor kansrijk langetermijnbeleid in een kortetermijnwereld, ziet er misschien saai en stoffig uit, maar dat is het allerminst. Ik val meteen met de deur in huis: dit boek hoort verplichte kost te zijn voor studenten die bestuurskunde studeren. Hetzelfde geldt voor mensen die niet eerder voor de (lokale) overheid hebben gewerkt en de overstap maken van de commerciële wereld naar de (semi)publieke sector.
2050
De auteurs Gehem en Gielen nemen de lezer mee door te spelen met de tijd. Je wordt direct meegevoerd naar het jaar 2050. Het is een beetje als Back to the Future: je stapt in de toekomst en reflecteert op het verleden.
Hoofdstuk 2 is een college over wat onder langetermijndenken in beleid wordt verstaan. De afbeeldingen (zoals diagrammen) verduidelijken het verhaal. Hoofdstuk 3 is relatief kort en behandelt de zes stappen van het langetermijnbeleid.
In hoofdstuk 4 wordt de psychologie van de lange termijn uitgediept. De auteurs gebruiken een analogie op persoonlijk niveau om aan te geven waarom er op overheidsniveau sprake is van ‘temporele uitputting’. Zij stellen dat langetermijnbeleid baat heeft bij mentale rust en optimisme. Het zal de lezer niet ontgaan dat het ontwikkelen van langetermijnbeleid hier ook daadwerkelijk voor zorgt: je voelt je als gemeente bijvoorbeeld niet meer machteloos.
verkiezingscyclus
Hoofdstuk 5 is een analyse waarbij de vierjarige verkiezingscyclus wordt gebruikt om de zes stappen uit te werken. Er worden diverse voorbeelden genoemd, zoals wonen en de AOW. Hierdoor kijk je als lezer enerzijds beschouwend naar de analyses van de auteurs, terwijl je brein anderzijds actief wordt geprikkeld. Dit maakt de theorie zeer praktisch.
In hoofdstuk 6 vind je de richtingwijzers voor langetermijnbeleid. Dit zijn handvatten om het beleid beter vorm te geven. Dit gedeelte is vooral interessant voor ambtenaren en politici. De richtingwijzers worden uitgebreid beschreven en bieden diverse opties ter inspiratie. De auteurs halen tevens succesvolle voorbeelden uit andere Europese landen aan.
Kortom: dit boek is een aanrader. Wollig bestuursjargon wordt vermeden, wat resulteert in helder taalgebruik voor diverse doelgroepen: studenten, ambtenaren, politici in spe én degenen die al langer in het vak zitten. Future design is niet iets dat uitsluitend overgelaten moet worden aan een handjevol strategen in een ivoren toren. Werk je voor de overheid, dan is dit verplichte literatuur.
Over Naomi Rustenberg
Naomi Rustenberg studeerde Beleid & Management in de Gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Bestuurskunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze werkte daarna onder andere voor de gemeente Haarlemmermeer als programmasecretaris. Tegenwoordig schrijft ze betekenisvolle teksten voor bedrijven en zelfstandigen.